Emre Aladağ
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi'ne göre, okul temelli şiddet olaylarında gençlerin davranış değişimleri tek bir eylemle değil bütüncül bir örüntüyle incelenmelidir. Klinik Psikolog İpek Erol, erken uyarı sinyallerinin dikkatle takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
Erken Uyarı İşaretleri ve Davranışsal Örüntüler
Okul başarısında ani düşüş, okula yabancılaşma ve yoğun öfke patlamaları risk unsurları arasında yer almaktadır. Klinik Psikolog İpek Erol, tehditkâr konuşmalar ile intikam ifadelerinin dikkate alınmasını söyledi.
"Erken uyarı işaretleri genelde tek bir davranıştan değil, bir örüntüden anlaşılır."
Silahlara aşırı ilgi, kendine zarar verme imaları, belirgin sosyal çekilme ve ağır reddedilme sonrası değişimler de bu kapsamdadır. Uzmanlar özellikle 'beni görecekler' veya 'hesabını soracağım' cümlelerinin küçümsenmemesi gerektiğini belirtti.
"Özellikle ‘beni görecekler’, ‘hesabını soracağım’, ‘artık dayanmayacağım’ gibi cümleler kesinlikle küçümsenmemelidir."
Kurumsal Yaklaşım ve Çok Yönlü Destek
Şiddeti önlemede öğrencinin yaşadığı zorlukların fark edilmesi ve uygun desteğe ulaşması kritik bir öneme sahiptir. Klinik Psikolog İpek Erol, okul yaklaşımının bu süreçte belirleyici olduğunu kaydetti.
"Okul tarafında ise öğrenciyi yalnızca disiplin meselesi olarak görmek, rehberlik servislerini kriz yönetimi yerine evrak işine sıkıştırmak, öğretmenlerin risk sinyallerini tanıma konusunda yeterince desteklenmemesi ve kurumlar arası yönlendirme zincirinin zayıf olması büyük açık yaratır."
Öğretmen, aile, okul yönetimi ve çocuk-ergen ruh sağlığı uzmanı ile sosyal hizmet birimleri birlikte çalışmalıdır. Uzmanlar bu iş birliği olmadığında erken fark etme şansının azaldığını ifade etti.
"Öğretmen, aile, okul yönetimi, çocuk-ergen ruh sağlığı uzmanı ve gerektiğinde sosyal hizmet birimleri birlikte çalışmadığında erken fark etme şansı azalır."
Aile İçi İletişim ve Duygusal Paylaşım
Aile içi iletişim gençlerin duygusal güçlüklerle baş etmesinde büyük bir role sahiptir. Klinik Psikolog İpek Erol, duyguların konuşulamadığı ve çocuğun sadece başarısı üzerinden değerlendirildiği ortamların kırılganlığı artırdığını belirtti.
"Evde duyguların konuşulamadığı, sınırların ya çok gevşek ya çok sert olduğu, çocuğun görülmediği ya da sadece başarı üzerinden değer gördüğü aile ortamları kırılganlığı artırabilir."
Ailelere çocuklarının duygularını anlamaya yönelik iletişim kurma çağrısı yapıldı. Klinik Psikolog İpek Erol, çocuklarla sadece kuralların değil utanç ve öfkenin de konuşulması gerektiğini vurguladı.
"Aileler çocukla sadece kural konuşmamalı; utancı, öfkeyi, reddedilmeyi ve hayal kırıklığını nasıl yaşadığını da konuşmalı."
Bireysel Kırılganlıklar ve Sosyal Çevre Faktörleri
Ergenlik döneminde duyguların yoğun yaşandığı ancak düzenleme kapasitesinin henüz tam gelişmediği ifade edildi. Klinik Psikolog İpek Erol, dürtü kontrolündeki zayıflığın saldırganlık riskini artırabildiğini söyledi.
"Her öfkeli, her içe kapanık ya da her kimlik krizi yaşayan genç şiddete yönelmez; risk, çoğunlukla bireysel kırılganlıklarla aile, okul ve çevre koşullarının birleştiği noktada yükselir."
Gençlerin yalnızlık, değersizlik ve gelecek kaygısı gibi yoğun duygusal yükler taşıdığı bildirildi. Klinik Psikolog İpek Erol, dijital kültürün görünür olma baskısıyla bu yükü artırdığını dile getirdi.
"Genç hem çok görünür olmak istiyor hem de gerçek ilişkilerde çok yalnız hissedebiliyor. Bu da özellikle narsisistik incinme, utanç ve öfke döngüsünü güçlendirebiliyor."
Psikiyatrik Değerlendirme ve Medyanın Rolü
Bazı vakalarda psikotik süreçler gibi daha ağır psikiyatrik tabloların söz konusu olabileceği belirtildi. Klinik Psikolog İpek Erol, şiddetin yalnızca dijital oyunlarla açıklanamayacağını ve asıl belirleyicinin çevresel etkenler olduğunu vurguladı.
"Dijital oyunları tek başına neden gibi göstermek doğru değil."
Medyanın da sorumluluk taşıdığına dikkat çeken Klinik Psikolog İpek Erol, failin hikayesini öne çıkaran yayınların taklit etkisine yol açabileceğini ifade etti.
"Odağı failden mağdurlara, toplumsal iyileşmeye ve önleme yollarına kaydırmak gerekir. Olayın dramatik detaylarını tekrar tekrar vermek yerine, erken uyarı işaretlerine, psikolojik destek yollarına ve çözüm önerilerine yer vermek çok daha koruyucudur. Çünkü mesele sadece bir olayı aktarmak değil, o bilginin toplumda nasıl bir etki yaratacağını da gözetmektir."