Emre Aladağ
ABD Hazine Bakanlığı, uzun vadeli tahviller için yürüttüğü likidite destekli geri alım operasyonlarında limitleri artıracağını duyurdu. Bakanlık; 10-20 yıl ve 20-30 yıl vadeli nominal kuponlu menkul kıymetleri kapsayan geri alım çerçevesinde operasyon başına üst tutarı en az 4 milyar dolar seviyesine yükseltmeyi planladığını, düzenlemenin 9 Eylül itibarıyla yürürlüğe gireceğini ve mevcut borçlanma döneminin sonu olan 4 Kasım’a kadar geçerli olacağını açıkladı.
Tahvil geri alım limitlerinde artış kararı
Bakanlıktan yapılan açıklamada, likiditeyi desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürütülen geri alım operasyonlarında limit artışına gidildiği belirtildi. Açıklamada, mevcut uygulamada operasyon başına en fazla 2 milyar dolar olan tutarın en az 4 milyar dolar düzeyine çıkarılacağı kaydedildi.
Söz konusu değişikliğin 9 Eylül itibarıyla yürürlüğe gireceği ve 4 Kasım’a kadar geçerli olacağı aktarılan açıklamada, gelecekteki geri alım büyüklüklerine ilişkin ek bilginin 4 Kasım’da yapılması planlanan bir sonraki çeyreklik borçlanma duyurusunda paylaşılacağı ifade edildi.
Fed tutanaklarında faiz sıkılaştırmasına dair görüşler
Fed, Federal Açık Piyasa Komitesi’nin 28-29 Temmuz’da düzenlenen toplantısına ilişkin tutanakları yayımladı. Tutanaklarda, enflasyonun düşmemesi halinde para politikasında sıkılaştırmaya ihtiyaç duyulabileceğini düşünen Fed yetkililerinin değerlendirmelerine yer verildi.
Öte yandan tutanaklarda, “Bu toplantıda politika faizinin artırılmasından yana olan yetkililerden bazıları, böyle bir adımın, ilerleyen bir aşamada daha sert ve potansiyel olarak daha maliyetli bir sıkılaştırma sürecine duyulan ihtiyacı önlemeye yardımcı olacağını değerlendirdi.” ifadesi yer aldı.
ABD’nin toplam kamu borcu, tarihte ilk kez 40 trilyon dolar seviyesinin üzerine çıktı. ABD’nin kamu borcu, 30 trilyon dolar seviyesini 2022 başında aşmıştı. Ülkenin kamu borcunun 5 yıldan kısa sürede 10 trilyon dolar artması dikkati çekti. Bu artışta pandemi dönemindeki teşvik paketleri, artan faiz maliyetleri ve yapılan vergi indirimleri gibi unsurlar etkili oldu. ABD’nin kamu borcu yılın başında 38,4 trilyon dolar seviyesindeydi.
Jeopolitik gelişmeler tarafında ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın tamamen ABD’nin kontrolünde olduğunu savunarak İran’la müzakerelerin “bir noktada” devam edebileceğini söyledi. Trump, alternatif rotalar ve yeni döşenen boru hatları dolayısıyla Hürmüz Boğazı’nın eskisi kadar önemli olmayacağını düşündüğünü ifade etti. İran’a yönelik eşi benzeri görülmemiş boyutta bir “ekonomik operasyon” ilan ettiğini belirten Trump, Tahran yönetimine destek veren ülkeleri de ağır ekonomik sonuçlarla karşılaşmakla tehdit etti.
Tahvil faizlerindeki düşüş altın ve petrolü etkiledi
Tahvil piyasalarına ilişkin endişelerin azalmasıyla dün 8 baz puan azalışla %4,64’e gerileyen ABD’nin 10 yıllık tahvil faizinde bugün yatay bir seyir izleniyor. Dün 10 baz puan düşüşle %5,19’a inen ABD’nin 30 yıllık tahvil faizinde de bugün yatay bir seyre geçildi. ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi 19 yılın en yüksek seviyesini görmüştü.
Petrol fiyatları ise endişe kaynağı olmaya devam ediyor. ABD-İran çatışmasına yakın vadede çözüm bulunacağına dair umutların azalmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı %0,1 artışla 91,7 dolar seviyesine yükseldi.
Dolar endeksi yatay seyirle 98,8 seviyesinde bulunuyor. Uzun vadeli tahvil getirilerinin etkin şekilde sınırlandırılması durumunda yatırımcılar için ABD devlet tahvillerinin cazibesini korumak adına daha zayıf bir doların bu dengenin bir parçası olabileceği tahmin ediliyor.
ABD Hazinesinin uzun vadeli tahvil geri alım operasyonlarının büyüklüğünü artırma kararı sonrasında tahvil faizlerindeki gerilemenin pozitif etkisiyle altının onsu dün günü %4,4 artışla 4 bin 523 dolardan tamamladı. Altının onsu bugün ise %0,7 azalışla 4 bin 492 dolar seviyesinden işlem görüyor. Altının onsu bugün 4 bin 527 dolarla 2 ayın en yüksek seviyesini görmesine karşın değerli metalde kar satışları etkili oldu.
Altın faiz getirisi olan bir varlık değil. Hazine tahvillerinin getirisi yükseldiğinde tahviller yatırımcılara altına kıyasla daha cazip bir gelir akışı sunuyor. Tahvil getirileri düştüğünde ise fırsat maliyeti azalıyor ve altın yatırımcılar için daha cazip hale geliyor.
New York borsası yükselişle, Avrupa düşüşle seyretti
New York borsası, tahvil faizlerinin gerilemesi ve şirketlerin açıkladığı güçlü bilançolarla günü yükselişle tamamladı. ABD’li biyoteknoloji şirketi Moderna’nın hisseleri, şirketin Merck ile birlikte geliştirdiği melanom aşısının ileri aşama denemelerinden olumlu sonuçlar bildirmesinin ardından %176 yükseldi. Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi %0,22, S&P 500 endeksi %0,21 ve Nasdaq endeksi %0,16 değer kazandı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsalarında risk iştahı düşük kalırken düşüş eğilimi devam etti. CAC 40 endeksi %0,09, DAX 40 endeksi %0,14 ve FTSE MIB 30 endeksi %0,75 değer kaybederken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi %0,14 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Cenevre’de Dünya Ekonomik Forumu Uluslararası İş Konseyi’nin küresel ekonomik görünüme ilişkin panelinde konuşan Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, küresel ticarette artan kısıtlamalar, yüksek enerji maliyetleri ve jeopolitik risklerin Avrupa’nın geleneksel büyüme modelini değiştirdiğini belirterek, kıtanın rekabet gücünü koruyabilmesi için tek pazar ve sermaye piyasalarındaki parçalanmayı gidermesi gerektiğini söyledi.
İlgili bir başka gelişmeyi de buradan okuyabilirsiniz:
Avro Bölgesi’nde temmuz ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık %0,2, yıllık %2,9 artarak beklentiler dahilinde gerçekleşti. Bölgede TÜFE artış hızında değişiklik olmamasına karşın enflasyon, ECB’nin %2 olan hedefinin üzerinde seyrediyor.
İngiltere’de temmuz ayına ilişkin TÜFE aylık %0,3, yıllık %2,9 artış gösterdi ve beklentiler dahilinde gerçekleşti. Ülkede enflasyonun 4 ayın en yüksek seviyesine çıktığı görüldü. İngiltere’de haziran ayına ilişkin TÜFE aylık %0,1, yıllık %2,6 artmıştı. ABD ve İsrail ile İran arasında yaşanan savaş kaynaklı enerji maliyetlerindeki artış ülkede enflasyonun hızlanmasına neden oldu. Öte yandan İngiltere’de görülen kuraklığın gıda fiyatları açısından ileriki aylarda risk oluşturabileceği öngörülüyor. Orta Doğu’daki istikrarsız ortam karşısında ECB ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) enflasyonist baskılara karşı politika faizini artırabileceğine yönelik öngörüler öne çıktı.
Asya borsalarında ise pozitif bir seyir izlendi. Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix’in, yapay zeka harcamalarının sürdürülebilirliği konusunda endişe duyan yatırımcıları yatıştırmak amacıyla yaklaşık 29 milyar dolar tutarında hisse geri alımı yapacağını açıklamasının ardından şirketin hisseleri %15,1 arttı.
Öte yandan Çin Merkez Bankası (PBoC), ülkede iç talebin yeniden zayıfladığına dair işaretlere rağmen para politikası yapıcılarının daha fazla parasal gevşemeden kaçınmasıyla ağustos ayında gösterge niteliğindeki 1 yıllık kredi faiz oranını %3’te, 5 yıllık kredi faiz oranını %3,50’de sabit bıraktı. Banka, Mayıs 2025’ten bu yana kredi faiz oranlarında değişikliğe gitmedi.
Japonya’da temmuz ayına ilişkin dış ticaret açığı 634,5 milyar yenle beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede temmuzda ihracat yıllık bazda %23,2, ithalat %27,8 ile beklentilerin üzerinde arttı. Asya tarafında da tahvil piyasasındaki satış baskısının azaldığı görülürken Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi 6 baz puan azalışla %2,83’e indi.
Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi %1,2, Güney Kore’de Kospi endeksi %6, Çin’de Şanghay bileşik endeksi %0,3, Hong Kong’da Hang Seng endeksi %1,1 değer kazandı.
Borsa İstanbul ve yurt içi veri takvimi
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü %2,34 değer kazanarak 14.458,98 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat dün akşam seansında normal seans kapanışına göre %0,01 geriledi. Dolar/TL dün günü 47,9232’den tamamladı; bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın %0,1 üzerinde 47,9480’den işlem görüyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan-haziran dönemine ilişkin iş gücü istatistiklerini açıkladı. Buna göre Türkiye’de işsizlik oranı yılın ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 0,3 puan azalarak %7,9 oldu.
Analistler, bugün yurt içinde Türkiye dış borç istatistikleri, uluslararası yatırım pozisyonu ve haftalık para ve banka istatistiklerinin; yurt dışında ise Almanya’da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), ABD’de Philadelphia Fed imalat endeksi ve haftalık işsizlik maaşı başvuruları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle: 10.00 Türkiye, temmuz ayı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE); 10.00 Türkiye, 2. çeyrek Türkiye dış borç istatistikleri; 10.00 Türkiye, haziran ayı uluslararası yatırım pozisyonu; 14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri; 15.30 ABD, ağustos ayı Philadelphia Fed imalat endeksi; 15.30 ABD, haftalık süregelen işsizlik başvuruları; 15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları; 15.30 ABD, temmuz ayı öncü endeks.
Bu adımın açıklanan takvime girmesiyle piyasalarda tahvil faizleri ve risk algısının seyrinin yakından izlenmesi bekleniyor.