Emre Aladağ
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) iş birliğiyle oluşturduğu sektörel enflasyon beklentileri raporunun Ağustos ayı sonuçlarını yayımladı. Buna göre 12 ay sonrasının yıllık enflasyon beklentisi, piyasa katılımcılarında %23,69 düzeyine inerken 0,26 puan azalış kaydetti; reel sektörde %32,80 düzeyine çıkarak 0,30 puan artış yaşandı; hane halkında ise %45,58 düzeyine yükselerek 0,64 puan artış görüldü.
Hane halkının önceki ay itibarıyla son beş yılın en düşük düzeyine inmiş olan 12 ay sonrası enflasyon beklentisi ağustosta yeniden yükselişe geçti. Enflasyon beklentisi farkı da genişledi; piyasa uzmanları ile vatandaşlar arasında temmuzda 21 puana kadar inen fark ağustosta 21,9 puan seviyesine çıktı. Bu fark geçen yıl ağustos ayı itibarıyla 31,2 puan seviyesindeydi.
2023 ortalarından bu yana sürdürülen dezenflasyon programında öne çıkan handikap, hane halkının yüksek seviyelerdeki beklenti katılığı oldu. Hane halkının enflasyon beklentisinde son üç aydır yaşanan kesintisiz düşüş trendi ağustostaki artışla kesintiye uğradı. Vatandaşlar enflasyonu, piyasa profesyonellerinin aksine anlık makro verilerle değil; gıda, kira, akaryakıt, yaz turizmi harcamaları ve yaklaşan okul sezonu öncesi eğitim maliyetleri gibi satın alma sıklığı yüksek zorunlu harcamalar üzerinden hissediyor.
Hane halkının enflasyon beklentisinde yön değişti: Artış bekleyenlerin payı arttı
Enflasyonun düşeceğine inananların ocak ayındaki %24,96 oranı, sekiz aylık dönemdeki en yüksek seviyeyi oluşturdu. Asgari ücret, memur ve emekli maaş zamlarının ceplere girdiği ocak ayında maaş ayarlamalarının yarattığı geçici iyimserlik, düşüş beklentisini yüksek tuttu. Ancak şubat ayıyla birlikte bu ücret artışlarının hizmet ve perakende sektöründe maliyet yönlü fiyat geçişkenliğine dönmesi, vatandaşı hızla gerçekçi/kötümser bir çizgiye çekti.
Söz konusu oran şubat ayında %20,33 düzeyine gerilerken, artış bekleyenlerin oranı %63,35 seviyesine yükseldi. Hane halkı beklentilerinin bu yıl ilk sekiz aydaki seyri, bu kesimin geleceğe yönelik enflasyon algısındaki katılığın devam ettiğini ortaya koydu.
En çok zam beklentisi: “gıda” öne çıkarken yakıt ve enerji payı arttı
Merkez Bankası’nın TÜİK iş birliğiyle gerçekleştirdiği Hanehalkı Beklenti Anketi’nin ağustos sonuçlarına göre hane halkı, son bir yıl içinde fiyatlarının en çok arttığını değerlendirdiği ve gelecek 12 ay için fiyatlarının en çok artmasını beklediği ürün/hizmet grupları olarak “gıda” ile yakıt ve enerji başta yer aldı. Gıdayı, fiyatı en çok artan ürün grupları arasında değerlendiren katılımcıların payı önceki aya göre 0,4 puan azalarak %39,3 oldu.
Önümüzdeki yıl için fiyatının en çok artmasını beklediği ürün grubu olarak gıdayı dile getirenlerin oranı 0,4 puan azalarak %36,6 olurken, yakıt ve enerjiyi görenlerin oranı 2,4 puan artarak %32,2 seviyesine çıktı. Bu dağılımda kira %16,6 pay aldı.
Gelecek 12 ay sonunda konut fiyatlarındaki artış beklentisi bir önceki aya göre 0,36 puan azalarak %32,13 oldu. Hane halkının gelecek 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi ise ağustosta önceki aya göre 1,5 TL artarak 54,5 lira seviyesine yükseldi.
Yatırım tercihleri: “altın alırım” ilk sırada kaldı, dolar ve Borsa payı sınırlı seyretti
Katılımcıların yatırım tercihleri değerlendirildiğinde, ilk sırada yer alan “altın alırım” diyen katılımcıların oranı önceki aya göre 1,0 puan artarak %41,3 seviyesine çıktı. İkinci sırada yer alan “ev/dükkan/arsa vb. alırım” diyenlerin oranı ise önceki aya göre 1,4 puan azalarak %37,1 oldu. Yatırım tercihinde vadeli mevduatın payı %7,1, dövizin payı %2,8, Borsa’nın payı ise %2,4 olarak ölçüldü.