Emre Aladağ
Dolaylı AR-GE vergi teşvikleri 2025’te 169 milyar 33 milyon liraya yükseldi
Türkiye İstatistik Kurumu, 2025 yılına ilişkin dolaylı AR-GE teşvik verilerini açıkladı. Verilere göre AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviki 2024’te 105 milyar 977 milyon lira olurken 2025’te yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı.
Dolaylı teşviklerden yararlanan girişimler toplamda 86 milyar 105 milyon lira ile en fazla gelir vergisi stopaj desteğinden faydalandı. Bunu 81 milyar 63 milyon lirayla kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lirayla gelir vergisi ve 141 milyon lirayla katma değer vergisi (KDV) desteği izledi. Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj desteğinden, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden geldi.
En fazla başvuru bilgi ve iletişimde, en yüksek sektör yoğunluğu teşviklerde farklılaşıyor
AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2025’te 11 bin 835 olarak belirlendi. Teşviklerden yararlanmak için beyanname veren girişimler ana faaliyetlere göre incelendiğinde ilk 3 sırayı 6 bin 98 ile bilgi ve iletişim, 2 bin 421 ile imalat sanayi ve 1 bin 627 ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler aldı.
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 71,2’sinin bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’inin imalat ve yüzde 5,9’unun mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu kaydedildi.
5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı da 39 milyar 561 milyon lira oldu. Bu tutarın yüzde 72,9’u imalat, yüzde 14,7’si bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1’i finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlerin yararlandığı belirlendi.
| Kanun kapsamındaki teşvik | Toplam tutar (2025) | Öne çıkan sektör payları |
|---|---|---|
| 4691 sayılı Kanun | 43 milyar 227 milyon lira | Bilgi ve iletişim: %71,2; İmalat: %14,5; Mesleki/bilimsel/teknik: %5,9 |
| 5746 sayılı Kanun | 39 milyar 561 milyon lira | İmalat: %72,9; Bilgi ve iletişim: %14,7; Finans ve sigorta: %4,1 |
Gelir ve kurumlar vergisi teşviklerinden yararlanan girişimlerde 7 bin 87 dağılımı
Gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan AR-GE desteklerinden geçen yıl yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun kapsamında, 1 bin 766’sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destekten yararlandı.
Buna göre yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1’i 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9’u ise 5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE desteğinden faydalandı. Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına göre dağılımları incelendiğinde imalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’u ise 4691 sayılı Kanun’dan yararlandı. Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1’i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin de yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlandı.
Aynı sektörlerde 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanan girişimlerin oranları sırasıyla yüzde 15,9 ve yüzde 18,9 oldu.
KOBİ’ler dolaylı AR-GE teşviklerinde yüzde 38,2 payla öne çıkıyor
2025 yılında girişimler 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanırken, 4691 sayılı Kanun kapsamında 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler büyüklük gruplarına göre ele alındığında 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’i KOBİ olarak kayıtlara geçti. Girişim sayısı bakımından büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 olurken bu girişimler dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8’inden yararlandı. KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu. Büyüklük gruplarına göre KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon lira dolaylı AR-GE teşvik miktarının yüzde 61,1’i orta ölçekli, yüzde 32,1’i küçük ölçekli ve yüzde 6,8’i mikro ölçekli girişimlere sağlandı.