Emre Aladağ
ABD Merkez Bankası (Fed), 2023 yılından bu yana ilk kez faiz artırımına giderek politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4 aralığına yükseltti.
Ekonomik Faaliyet ve Karar Gerekçeleri
Fed tarafından paylaşılan resmi bilgilendirmede, ülkedeki ekonomik faaliyetin sağlam bir hızda büyümeye devam ettiği kaydedildi.
Verimlilik artışının güçlü, sermaye yatırımlarının ise sağlam bir zeminde ilerlediği belirtilen açıklamada, istihdam artışlarının iş gücü piyasasındaki büyümeyle paralel gittiği ve işsizlik oranının kayda değer bir değişim göstermediği aktarıldı.
Enflasyonla Mücadele ve Faiz Politikası
Faiz kararını oy birliğiyle alan banka, daha önce yüksek enflasyonla mücadele kapsamında Temmuz 2023'te politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 5,25-5,50 aralığına çekmişti.
Banka yönetimi, bu yıla ilişkin enflasyon tahminini yüzde 3,6'dan yüzde 3,7 seviyesine çıkarırken, 2027 yılı beklentisini yüzde 2,3 olarak sabit bıraktı.
Enflasyon tahminini 2028 yılı için yüzde 2'den yüzde 2,1'e revize eden kurum, 2029 yılı öngörüsünü ise yüzde 2 olarak belirledi.
Yetkililerin Gelecek Dönem Faiz Beklentileri
Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) üyelerinin geleceğe dönük faiz öngörülerini yansıtan nokta grafiğine göre, 18 yetkiliden 16'sı yıl sonuna kadar en az bir faiz artışının daha yapılmasını bekliyor.
Düzenlediği basın toplantısında açıklamalarda bulunan Fed Başkanı Kevin Warsh, fiyat istikrarını yakalama konusundaki kararlılıklarını dile getirdi.
"Gerçek şu ki enflasyon çok yüksek ve çok uzun süredir böyle."
Yaz aylarında duyurulan enflasyon verilerinin temel eğilimlerde belirgin bir iyileşmeye işaret etmediğini vurgulayan Kevin Warsh, bugünkü faiz artırımı kararının fiyat istikrarını tesis etme yolunda atılan doğru bir adım olduğunu ifade etti.
Siyasi Tepkiler ve Dolar Endeksi
ABD Başkanı Donald Trump, merkez bankasının faiz artırım kararının ardından yaptığı açıklamada, faiz oranlarının yüzde 1 seviyesine veya daha düşük bir noktaya çekilmesi yönünde çağrıda bulundu.
Bankanın sıkı para politikasını sürdüreceğine yönelik beklentiler piyasalardaki risk iştahını ilk etapta baskılarken, Kevin Warsh'ın enflasyonla mücadeledeki kararlı duruşu yeni günde endeks vadeli kontratlarının toparlanmasına zemin hazırladı.
Sıkı para politikası öngörülerinin güç kazanmasıyla dün 4 Ağustos tarihinden bu yana ilk defa 100 sınırını aşan dolar endeksi, yeni günde yatay bir seyir izleyerek 100,3 seviyesinde bulunuyor.
Jeopolitik Gelişmeler ve Petrol Piyasası
Jeopolitik hareketlilik kapsamında açıklamalarda bulunan Donald Trump, anlaşmaya varmak amacıyla Tahran yönetiminin kendileriyle doğrudan temas kurduğunu bildirdi.
"Umarım (İran'la) savaşın sonuna doğru ilerliyoruz."
Donald Trump'ın bu açıklamalarının yanı sıra, ABD'li yetkililerin Yemen'deki İran destekli Husi milisleriyle Umman'da gizli görüşmeler gerçekleştirdiğine dair iddialar ve Suudi Arabistan'ın Umman kanalıyla ilave ham petrol arzı sunacağına yönelik haber akışı küresel risk iştahını destekledi.
Söz konusu gelişmelerin ardından dün yüzde 2,7 oranında gerileyerek 105,8 dolar seviyesine inen kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yeni günde yatay bir seyir izliyor.
Altının onsu ise petrol fiyatlarındaki gevşemenin desteğiyle yüzde 0,5 oranında artış kaydederek 4 bin 287 dolardan işlem görürken, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,01 seviyesinde şekilleniyor.
Wall Street ve Konut Kredisi Faizleri
New York borsası Fed'in kararı sonrasında günü düşüşle kapatırken, yüksek faiz oranlarının kredi genişlemesini ve ekonomik aktiviteyi yavaşlatabileceği yönündeki endişeler bankacılık hisselerine satış getirdi.
Ülkenin önde gelen finans kuruluşlarından JPMorgan Chase hisseleri yüzde 1, Bank of America hisseleri yüzde 2,7, Wells Fargo hisseleri yüzde 3 ve Goldman Sachs hisseleri yüzde 4 oranında değer yitirdi.
Makroekonomik veri akışında, ABD'de 30 yıl vadeli mortgage yani konut kredisi ortalama faiz oranı geçen hafta yüzde 6,97 seviyesine tırmanarak Mayıs 2025 tarihinden bu yana en yüksek düzeyine ulaştı.
Ülkede perakende satışlar ağustos ayında aylık bazda yüzde 1,2 artış göstererek beklentileri geride bırakırken, ithalat fiyat endeksi yüzde 0,7 ve ihracat fiyat endeksi yüzde 0,6 oranında yükseliş kaydetti.
Bu gelişmeler sonucunda Dow Jones endeksi yüzde 1,21, S&P 500 endeksi yüzde 0,45 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,01 oranında düşüş yaşadı.
ABD'de endeks vadeli kontratları yeni güne alıcılı bir başlangıç yaparken, veri merkezlerinin enerji maliyetlerini düzenlemeyi öngören yasa tasarısında ilerleme kaydedildiğine ilişkin haberler Nasdaq vadeli kontratlarındaki yukarı yönlü harekette etkili oldu.
Avrupa Piyasaları ve BoE Beklentileri
Avrupa borsaları, petrol fiyatlarındaki geri çekilme ve tahvil piyasasındaki satış baskısının hafiflemesiyle dün pozitif bir seyir izledi.
Bölge genelinde madencilik sektörü hisseleri öne çıkarken, İngiltere'de yıllık enflasyon enerji maliyetleri kaynaklı artışla yüzde 3,1 seviyesine ulaşarak son 5 ayın en yüksek düzeyini gördü.
Ulaştırma maliyetleri ve motor yakıtı fiyatlarının etkili olduğu İngiltere enflasyonunun önümüzdeki aylarda yüzde 4 sınırını aşabileceği öngörülüyor.
Piyasaların odağında yer alan İngiltere Merkez Bankası (BoE) bugün faiz kararını açıklayacak olup, bankanın politika faizini sabit tutması beklenmekle birlikte artan enflasyonist baskılar nedeniyle kasım ayındaki toplantıda faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.
Diğer taraftan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada'nın birliğin ilk ortak üyesi olmasının önünü açmayı arzuladıklarını belirtti.
Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,28, Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,53, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,62 ve İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 0,80 oranında kazanç sağlarken, Avrupa vadeli kontratları güne pozitif başladı.
Asya Piyasaları ve BoJ Gündemi
Asya borsaları, Fed'in enflasyonla mücadeledeki kararlı duruşunun ardından yeni günde karışık bir seyir takip ediyor.
Petrol fiyatlarındaki dünkü düşüş Asya piyasalarındaki aşağı yönlü baskıyı sınırlarürken, yatırımcılar yarın açıklanacak olan Japonya Merkez Bankası (BoJ) faiz kararına odaklandı.
Japonya Merkez Bankası (BoJ), artan enerji maliyetlerinin yarattığı enflasyonist riskler ve yenin yaşadığı değer kaybının getirdiği baskılar doğrultusunda yüzde 1 seviyesindeki politika faizini 25 baz puan artırarak son 31 yılın en yüksek seviyesine çıkarmaya hazırlanıyor.
Kapanışa yakın seyrinde Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,9, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 yükseliş kaydederken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 oranında geriledi.
Borsa İstanbul ve Yurt İçi Veri Gündemi
Dün satış baskısının hâkim olduğu Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 5,54 değer kaybıyla 13.122,58 puandan tamamlarken, VİOP BIST 30 ekim vadeli kontratı akşam seansında normal seansa göre yüzde 0,8 oranında geriledi.
Finansal İstikrar Komitesi (FİK), Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in başkanlığında sabah saat 08.00 itibarıyla bir araya geldi.
Dolar/TL kuru dünkü kapanışının hemen üzerinde bankalararası piyasanın açılışında 48,6750 seviyesinden işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde konut satışları, kısa vadeli dış borç istatistikleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu toplantı özeti ile haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Euro Bölgesi Tüketici Fiyat Endeksi ve BoE faiz kararının takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksi için 13.000 ve 12.900 puanın destek, 13.300 ve 13.400 puanın ise direnç konumunda bulunduğunu bildirdi.