Emre Aladağ
Küresel piyasalarda tahvil faizleri ve Orta Doğu gerilimi risk iştahını baskıladı
Hafta başında uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükseliş ve Orta Doğu'da tırmanan gerilim risk iştahını baskıladı. ABD’de 10 yıllık tahvil faizi %4,74 olurken 30 yıllık tahvil faizi hafta içinde %5,34 seviyesini görmesinin ardından haftayı %5,28’den tamamladı. ABD Hazinesinin, 10-30 yıl vadeli tahvillerde likiditeyi desteklemek amacıyla işlem başına azami geri alım tutarını en az 4 milyar dolara çıkaracağını açıklaması uzun vadeli faizlerde geçici gerilemeye ve dolarda değer kaybına yol açtı.
Dolar endeksi haftayı %0,8 düşüşle 98,8 seviyesinde tamamlarken dolar cinsi fiyatlanan emtiaları destekledi. ABD Merkez Bankasının (Fed) 28-29 Temmuz toplantısına ilişkin hafta içinde yayımlanan tutanakları, enflasyonun hedefe gerilememesi halinde birçok yetkilinin ilave sıkılaştırmayı gerekli gördüğünü ortaya koydu.
Çin’de 17 Ağustos’ta açıklanan verilerde temmuz ayı sanayi üretimi ve perakende satışların beklentilerin altında kalması, sabit varlık ve gayrimenkul yatırımlarındaki gerilemenin sürmesi baz metallere yönelik talep endişelerini canlı tuttu.
Dolar gerilerken altın ve gümüşte yükseliş öne çıktı
Değerli metallerde haftanın başında artan tahvil faizleri satış baskısı oluştururken, ABD Hazinesinin geri alım kararının ardından uzun vadeli faizler ve doların gerilemesiyle alımlar güçlendi. Altın fiyatlarında ABD’nin borçlanma görünümüne ilişkin kaygılar ve doların değer kaybetmesi belirleyici oldu. Analistler, altın fiyatlarındaki yükselişlerde doların gerilemesinin temel etkenlerden biri olduğunu belirtti.
Goldman Sachs analistleri, makroekonomik politikalara karşı korunma amaçlı altın alım opsiyonu talebinin arttığına dikkati çekti. Banka, Fed’in temmuzda faizi sabit tutması ve son ekonomik verilerin faiz artırımı beklentilerini zayıflatmasının, New York Ticaret Borsasındaki spekülatif ilgiyi ve altın destekli borsa yatırım fonlarına talebi canlandırdığını bildirdi.
Gümüş, yatırım metali özelliğiyle altındaki harekete eşlik etti. Dolar ve uzun vadeli faizlerdeki gerilemenin ardından altından daha güçlü yükselen gümüşte, değerli metallere yayılan fon talebi öne çıktı. Tamamlanan haftada değerli metallerde ons bazında fiyatlar platinde %7,5, gümüşte %6,7, altında %5,2 ve paladyumda %2,6 arttı.
Çin verilerindeki zayıflık baz metallerde karışık seyre neden oldu
Baz metallerde zayıflayan dolar fiyatları desteklerken Çin kaynaklı talep endişeleri ve metal bazında değişen arz görünümüyle karışık bir seyir izlendi. Bakır fiyatları, Londra Metal Borsası (LME) depolarındaki stokların hızlı artmasıyla fiziki arz sıkışıklığının hafiflemesi ve dünyanın en büyük bakır tüketicisi Çin’de açıklanan zayıf ekonomik verilerin talep görünümüne ilişkin endişeleri artırması sonucu geriledi.
Alüminyum piyasasında, Körfez bölgesindeki üretim kayıplarına ilişkin arz endişeleri ile Çin’in artan ihracatı fiyatlamalar üzerinde dengeleyici etki oluşturdu. Çin’de rekor seviyelere yakın seyreden üretim ve hız kazanan yarı mamul ihracatı, İran savaşı nedeniyle Batı piyasalarında ortaya çıkan arz açığının bir bölümünü telafi ederek fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı sınırladı.
Citi analistleri, Çin’de nihai alüminyum talebinin yılın ilk yarısında yataya yakın seyrettiğini, üretimdeki artışın ise ihracat imkanını güçlendirdiğini belirtti. Tamamlanan haftada tezgah üstü piyasada libre bazında çinkoda %1,8, nikelde %1,6 ve kurşunda %0,3 artarken bakırda %0,3 gerileme kaydedildi; alüminyumun fiyatı ise yatay seyretti.
Hürmüz’de düşük gemi trafiği enerji fiyatlarını artırdı
Petrol fiyatlarında, İran savaşını sona erdirecek diplomatik çözüm sağlanamaması, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a destek veren ülkelere ağır ekonomik sonuçlarla karşılaşacakları yönündeki tehdidi ve Hürmüz Boğazı’nda düşük seyreden gemi trafiği etkili oldu. Boğazdaki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelerin altında kalması arz endişelerini canlı tuttu. Savaş öncesinde küresel petrol ve petrol ürünleri tüketiminin yaklaşık beşte birine karşılık gelen miktardaki sevkiyat ile dünya sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu güzergâhtan geçiyordu. Sevkiyatlardaki aksamalar, enerji piyasalarında arz risk priminin yüksek seyretmesine neden oldu.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA), ticari ham petrol stoklarının 14 Ağustos’ta sona eren haftada 4,4 milyon varil artarak 428,8 milyon varil seviyesine çıktığını bildirmesi ise yükselişi sınırladı. ABD’de etkili olan sıcak havanın klima kullanımını artırması, elektrik üretiminde doğal gaz talebini destekledi.
Doğal gaz stokları 16 milyar fit küp artarken, bu artış 29 milyar fit küplük beş yıllık ortalamanın altında kaldı. Ancak toplam stokların beş yıllık ortalamanın 185 milyar fit küp üzerinde bulunması, fiyatlardaki yükselişi sınırladı. Tamamlanan haftada Brent petrolün varil fiyatı %5,9, doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı ise %4,5 arttı.
El Nino ve verim endişeleri tarım emtialarını yukarı taşıdı
Tarım emtialarında ABD’deki ürün koşulları, ihracat talebi, Karadeniz’deki sevkiyat riskleri ve El Nino hava olayının güçlenmesi fiyatlamalarda etkili oldu. ABD Tarım Bakanlığının önceki hafta yayımladığı Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri raporunda mısır verim tahmininin dönüm başına 2,3 kile düşürülmesi ve dönem sonu stok beklentisinin 137 milyon kile olarak aşağı çekilmesinin fiyatlamalar üzerindeki etkisi tamamlanan haftada da sürdü.
Soya fasulyesinde ABD Tarım Bakanlığının Çin’e 2026-2027 sezonunda teslim edilmek üzere 136 bin tonluk satış yapıldığını açıklaması öne çıktı. Pirinçte güçlenen El Nino’nun Güney ve Güneydoğu Asya’da kuraklık riskini artırabileceğine ilişkin değerlendirmeler arz görünümüne yönelik kaygıları güçlendirdi.
Şekerde Hindistan’ın iç talebi karşılamak amacıyla 1 milyon ton ham şekeri gümrüksüz ithal edeceğini açıklaması küresel talebin artacağı beklentisiyle fiyatları destekledi. El Nino’nun Hindistan ve Tayland’daki yağışları azaltabileceğine ilişkin tahminler de arz endişelerini artırdı. Kahvede Kolombiya Ulusal Kahve Üreticileri Federasyonunun, önceki aşırı yağışlar ve El Nino nedeniyle ülkenin kahve üretiminin bu yıl %8 azalarak 12,5 milyon çuvala gerileyebileceğini bildirmesi öne çıktı.
Kakaoda Gana Kakao Kurulunun saha araştırmasının ardından 2026-2027 mahsul tahminini 750 bin tondan 650 bin tona düşürmesi fiyatları destekledi. Tamamlanan haftada Chicago Ticaret Borsasında mısır %5,2, pirinç %5,1, soya fasulyesi %4 ve buğday %1,5 arttı. Aynı dönemde Intercontinental Exchange’te libre bazında şeker %6, pamuk %4,1 ve kahve %3,4 artarken, kakaonun ton başına fiyatı %3,6 yükseldi.