Emre Aladağ
ŞİÖ Zirvesi Kapsamında Yayımlanan Küresel Araştırma Sonuçları
Küresel yönetişim alanında ön plana çıkan Şanghay İş Birliği Örgütü (ŞİÖ), kuruluşunun 25. yıl dönümünü kutlarken, CGTN tarafından Çin Renmin Üniversitesi iş birliğiyle ve Yeni Çağda Uluslararası İletişim Enstitüsü aracılığıyla gerçekleştirilen kapsamlı kamuoyu araştırmasının sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Dünya genelinde 48 ülke ve 13.707 katılımcı ile yürütülen 2026 ŞİÖ Zirvesi araştırmasına göre, katılımcıların yüzde 74,6'sı örgütün farklı sistemlere sahip ülkeler arasında pragmatik bir iş birliği yolu sunduğuna inanıyor.
Araştırmaya katılan bireyler, örgütün yeni bir uluslararası ilişkiler modeli geliştirilmesinde ve ortak bir geleceğe sahip topluluk inşasında mühim bir rol üstlendiğini vurguladı. Öte yandan, katılımcıların yüzde 71,7'si Küresel Güney ülkelerinin sesinin daha gür çıkmasında ve daha adil bir küresel yönetişim sisteminin kurulmasında ŞİÖ'nün kritik katkılar sunduğunu ifade etti.
25 Yılda Ulaşılan Ticari ve Ekonomik Boyut
Geride kalan 25 yıllık süreçte Çin ve ŞİÖ üyesi diğer devletler arasındaki ticari ilişkiler büyük bir ivme yakaladı; 2001 yılında 12,1 milyar USD olan toplam ticaret hacmi 2025 yılında 523,5 milyar USD seviyesine ulaştı. Üye devletler ayrıca Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu, ŞİÖ Kalkınma Bankası ve Çin Orta Asya Gaz Boru Hattı gibi dev projelerde somut ilerlemeler kaydetmeye devam ediyor.
Dünya genelindeki katılımcılar örgütün ticaretin kolaylaştırılması, yatırım ve finansman ile kültür alışverişi ve turizm olmak üzere üç öncelikli alanda nüfuzunu artırdığını belirtti. Üye devletlerden ve diyalog ortaklarından araştırmaya katılanların yüzde 75,4'ü "Şanghay Ruhu"nun karşılıklı güven, karşılıklı çıkar, eşitlik, istişare, medeniyetlerin çeşitliliğine saygı ve ortak kalkınma arayışı üzerine kurulu bir iş birliği çerçevesi sunduğunu dile getirdi.
Çin'in Yatırımları ve Küresel Girişimlerin Rolü
Kurucu üyeler arasında yer alan Çin, kendi kalkınmasını diğer üye devletlerin halklarının yaşam hedefleriyle ilişkilendirerek yatırımlarını sürekli artırdı. Çin'in tüm sektörlerdeki doğrudan yatırımları 2025 yılında 3,3 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşirken, bu yatırımlar petrol, gaz, altyapı, yeni enerji, otomotiv ve kimyasallar gibi geniş bir yelpazeyi kapsadı.
Ülke ayrıca 30'dan fazla ekonomik ve ticari iş birliği bölgesi kurarak yerel iktisadi büyümeyi ve istihdamı destekledi. Araştırmaya katılanların yüzde 76,2'si Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi projelerinin yeni bir kalkınma ortamı oluşturduğunu düşünürken, yüzde 73,5'i Küresel Yönetişim Girişimi (Global Governance Initiative) hamlesinin Küresel Güney'in sistem reformuna katılımına işaret ettiğini kaydetti.
Gelecek Dönem Beklentileri ve Araştırma Metodolojisi
Dünyanın en geniş coğrafi sınırlarına, en büyük nüfusuna ve devasa kalkınma potansiyeline ulaşan ŞİÖ, gerçek çok taraflılığı hayata geçiren kilit bir güç haline geldi. Anket katılımcılarının yüzde 89,6'sı tüm ülkelerin küresel ilişkilere eşit şartlarda katılması çağrısında bulunurken, örgütün önümüzdeki dönemde altyapı, enerji, bölgesel güvenlik, çevre ve iklim değişikliği alanlarında daha etkili olması bekleniyor.
Başlıca gelişmiş ülkeleri ve Küresel Güney uluslarını kapsayan bu araştırma, 18 yaş ve üzerindeki sıradan insanları hedeflemiş olup örneklemler ilgili ülkelerdeki ulusal nüfus sayımına dayalı yaş ve cinsiyet dağılımlarına uygun şekilde seçildi.