Yapay zeka gelirinin yüzde 68'i tasarım ve teknoloji sahibine gidiyor

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) tarafından yayımlanan analiz, yapay zeka donanımlarının üretiminde fiziki imalat küresel çapta yayılmasına rağmen ekonomik getirinin tasarım ve teknoloji sahiplerinde toplandığını ortaya koydu. AA'nın aktardığı analize göre, yapay zeka altyapısındaki bakır Şili ve Peru gibi ülkelerden sağlanırken, yarı iletken üretimini Güney Kore ve Tayvan, montaj aşamalarını ise Malezya ve Meksika üstleniyor.

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) verilerine göre çipler ve sunucular dahil teknoloji ve yapay zekayı mümkün kılan ürünler, 2025 yılında küresel mal ticaretinin yaklaşık altıda birini oluşturdu. Bu ürünler aynı yıl mal ticaretinin değer bazındaki büyümesinin yüzde 42'sini sağladı.

3,3 Milyon Dolarlık Sunucuda Gelir Dağılımı

UNCTAD, veri merkezlerinde kullanılan yaklaşık 3,3 milyon dolar değerindeki NVIDIA GB200 NVL72 sunucu sistemini inceleyerek katma değerin dağılımını modelledi. İncelenen sistemde toplam katma değerin yüzde 87'sinden fazlasının hangi faaliyet ve tedarikçilerde oluştuğu belirlendi.

İzlenebilen yaklaşık 2,92 milyon dolar tutarındaki katma değerin yüzde 68'ini faaliyet giderleri ve kurumlar vergisi sonrasındaki kar oluşturdu. Bu karın büyük bölümünün, çipleri tasarlayan ve üretimini başka şirketlere yaptıran NVIDIA şirketine yöneldiği kaydedildi.

Konuyla bağlantılı bir diğer gelişme de şöyle:

Emeğin ve Ham Maddenin Payı Sınırlı Kaldı

Analiz, çalışanların geliri ile şirket karları arasındaki farkı da ortaya koydu. İzlenebilir katma değerin yüzde 4,3'ü doğrudan üretim işçilerine, yüzde 9,9'u mühendis ve yöneticilere aktarılırken, çalışanların toplam payı yüzde 14,2 seviyesinde gerçekleşti.

Sunucuda kullanılan silikon, bakır ve kalayın toplam maliyeti ise nihai satış bedelinin yalnızca yüzde 0,2'sine denk geldi. Tayvan, Meksika, ABD ve Malezya'da yürütülen montaj faaliyetlerinin getirisi de teknoloji tasarımının gerisinde kaldı.

Tedarik Zincirinde Üst Düzey Faaliyet Vurgusu

UNCTAD, "Ticaret ve Kalkınma Raporu 2026" çalışmasında, gelişmekte olan ekonomilerin yalnızca yabancı sermaye çekmekle yetinmeyip yerel tedarikçilerini güçlendirmesi ve nitelikli iş gücü kapasitesini artırması gerektiğini bildirdi. İleri teknolojiye erişim, finansman imkanları ve jeopolitik ilişkilerin tedarik zincirindeki konumu belirlediği ifade edildi.

Bu konuda daha önce yayınladığımız bir başka haber:

Kuruluş, küresel zincirlere katılmanın kritik bir adım olduğunu ancak ülkelerin üstlendiği üretim faaliyetlerinin niteliğinin elde edilecek nihai kazancı doğrudan tayin ettiğini belirtti.

Kaynak: Haber Merkezi