Emre Aladağ
Antalya kıyılarında nesli tükenme tehdidi altındaki caretta caretta yavrularının, kumun altındaki yuvalarından çıkarak denizle buluşma yolculukları sürerken, bu sezon toplam yuva sayısı yaklaşık 4 bin 500 seviyesine ulaştı. Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) öncülüğündeki izleme ve koruma çalışmaları kapsamında gönüllü ekipler her sabah erken saatlerde bölgedeki yuvaları ve yavru çıkışlarını takip ediyor.
Yuva tespiti ve denize ulaşan yavrular
EKAD Kızılot Bölgesi Proje Sorumlusu Fatih Polat, Antalya kıyısındaki 65 kilometrelik kumsalda deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik çalışmaları yürüttüklerini söyledi. Polat, Manavgat bölgesinde bu sezon yaklaşık 1700, Belek'te 2300, Kundu-Lara bölgesinde ise 350 civarında yuva tespit ettiklerini belirterek toplam yuva sayısının yaklaşık 4 bin 500’e ulaştığını ifade etti.
Polat, önceki yıllarda yaz sezonunda yaklaşık 7 bin yuva tespit ettiklerini, bu yıl sayının daha düşük olmasının kaplumbağaların 3-4 yılda bir yuvalama gerçekleştirmesiyle ilişkili olduğunu dile getirdi. Gelecek yıl yuva sayısının yeniden artmasını beklediklerini vurgulayan Polat, “Kaplumbağaların nesli bir anda tükendi değil. 3-4 yılda bir yuvalama gerçekleştirdikleri için bu yıl o sürece denk geldi. Büyük ihtimalle gelecek yıl yuvaların daha yoğun ve kalabalık olacağını tahmin ediyoruz.” dedi.
Mayıs-temmuz dönemindeki yuvalama sürecinin hava koşulları nedeniyle bu yıl ağustosun ilk haftasına kadar sürdüğünü bildiren Polat, temmuzun ortasından itibaren başlayan yavru çıkışlarının da 15 Ekim’e kadar devam edebileceğini belirtti. Yaklaşık 2 bin yuvayı açtıklarını ifade eden Polat, şu ana kadar yaklaşık 25 bin yavrunun denize ulaştığını kaydetti.
İnsan kaynaklı tehditler ve sahadaki uyarılar
Polat, sahadaki çalışmalarda bu sezon önceki yıllardan farklı sorunlarla karşılaştıklarını aktardı. Özellikle kumsalda ateş yakılması ve yuvaların kazılmasının caretta carettalar açısından ciddi tehdit oluşturduğunu söyledi. Polat, Belek Boğazkent bölgesinde kumsalda yakılan ateş nedeniyle denize ulaşmaya çalışan iki yavrunun alevlerin içine girerek öldüğünü ifade etti.
Başka bir bölgede yuvaların üzerine koruma amacıyla yerleştirilen demir kafeslerin mangal amacıyla kullanıldığını belirten Polat, ateş nedeniyle yuvada bulunan yumurtaların zarar gördüğünü dile getirdi. Yuvaların merak amacıyla kazılmasının da önemli sorunlardan biri olduğunu kaydeden Polat, “Bir yerden yavru çıkışı oluyor. ‘Alttaki yavruları da kurtarırız’ düşüncesiyle gidip yuvayı kazıyorlar. Özellikle oteller bölgesinde çok büyük problem vardı. Otellere hemen uyarı yazısı gönderdik, bilgilendirme çalışmaları yaptık. Şu an biraz daha azaldı ama tamamen bitmiş değil.” diye konuştu.
Bir yuvadan ilk yavrular çıktıktan sonra 4-5 gün boyunca başka yavruların da çıkabileceğine dikkati çeken Polat, yuvaların kesinlikle kazılmaması gerektiği uyarısında bulundu.
Yabancı gönüllü desteği ve Mavi Bayrak kriterleri
Polat, koruma çalışmalarına bu sezon yaklaşık 350 ulusal gönüllünün yanı sıra İspanya, Fransa, ABD ve Polonya başta olmak üzere 7 ülkeden 27 yabancı gönüllünün destek verdiğini belirtti. Yabancı gönüllülerin yaklaşık 2 ay boyunca sahadaki çalışmalara katkı sunduğunu anlatan Polat, çalışmaların Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının izinleri ve sponsorların desteğiyle yürütüldüğünü kaydetti.
Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV) Antalya Şubesi Denetim ve Eğitim Asistanı Zeynep Demre Çaykara da Mavi Bayraklı plajlarda biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik çalışmalara önem verdiklerini söyledi. Caretta caretta yuvalarının korunmasına EKAD ile destek verdiklerini belirten Çaykara, plaj düzenlemeleri, şezlongların konumlandırılması, sahil ve deniz temizliği gibi konuların Mavi Bayrak kriterleri kapsamında değerlendirildiğini ifade etti. Çaykara, öğrencilerin de çevre bilincinin geliştirilmesi amacıyla bu tür çalışmalara dahil edildiğini kaydetti.
Lara Turizm Yatırımcıları Birliği Genel Müdürü Betül Çeray ise birliğe bağlı 25 tesisin tamamında Mavi Bayrak bulunduğunu söyledi. Otellerde sahillerin temiz tutulması ve canlılara saygı gösterilmesi konusunda hassasiyet gösterildiğini belirten Çeray, EKAD ve TÜRÇEV ile iş birliği içerisinde caretta carettaların yuvalama döneminde çeşitli önlemler aldıklarını dile getirdi. Çeray, gece görevlilerinin EKAD'ın yönlendirmeleri doğrultusunda ışıkların kapatılmasına dikkat ettiğini, otellerde eğitim çalışmaları gerçekleştirildiğini aktardı. Yavru çıkış dönemlerinde çocukların da çalışmalara dahil edildiğini belirten Çeray, otellerdeki misafirlerin caretta carettaların korunması konusunda giderek daha duyarlı hale geldiğini ifade etti. Çeray, “Misafirlerimiz gerçekten çok saygılı. Çocuklarını özellikle yuvaların çevresinden uzaklaştırıyorlar. Odalarda, resepsiyonlarda, sahilde yapılan bilgilendirmeler ve mini kulüplerde çocuklara verilen eğitimlerle farkındalık oluşturuyoruz.” dedi.