Emrah Aladağ
Kişisel Verileri Koruma Kurulu, mesai takibinde biyometrik veri işlenmesine ilişkin yeni ilke kararında; biyometrik uygulamaların ancak yöntem-amaca uygunluk, alternatiflerin tüketilmesi ve müdahalenin ölçülülüğü gibi kriterleri sağlaması halinde hukuka uygun kabul edilebileceğini vurguladı. Kurul, işverenlerin “dijitalleştirme” ve “güvenliği artırma” gerekçesiyle biyometrik tanımlama sistemlerine yönelmesindeki artışa dikkat çekerek kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini belirtti.
Kararda, çalışan devam takibinin biyometrik tanımlama ile gerçekleştirilmesi yaklaşımının, özel nitelikli kişisel veri niteliği nedeniyle daha sıkı bir incelemeye tabi tutulacağı aktarıldı. İlke kararında, mesai takibi kapsamında biyometrik işleme faaliyetlerinin hangi şartlara dayanabileceği tartışılırken, bu uygulamaların genel ilkelerle uyumlu olması gerektiğine işaret edildi. Kurul ayrıca, çalışanların biyometrik verisinin işlenmesine ilişkin süreçlerde açık rıza bulunmasının her durumda sonucu değiştirmeyeceğini; somut olayın kriterler yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
İlke kararının dayandığı çerçevede, mesai takibinde biyometrik veri işlenmesi faaliyetlerinin “işlenen amaçla bağlantılı olma” ve “işlenen amaçla sınırlı kalma” gibi yönleri bakımından ayrı ayrı ele alınması gerektiği ifade edildi. Müdahalenin boyutu yönünden de ölçülülük değerlendirmesi yapılması gerektiğine vurgu yapılarak, biyometrik veri kullanımının ilgili kişilere daha yüksek düzeyde etki yaratabilen bir alan olduğu belirtildi.
Kurul, biyometrik verinin kapsamına giren veri türlerinin ulusal mevzuatta nasıl tanımlandığına ilişkin çerçeveyi hatırlatarak, mesai takibi amacıyla gerçekleştirilen biyometrik işleme faaliyetlerinin Kanun’da öngörülen işleme şartlarını otomatik biçimde karşılamayacağını belirtti. Değerlendirmede, geçerli bir açık rızanın varlığı halinde dahi ölçülülük kriterinin sağlanıp sağlanmadığının belirleyici olacağı ifade edildi. Bu nedenle uygulamaların, alternatif yöntemlerin tüketilip tüketilmediği üzerinden yeniden sorgulanması gerektiği vurgulandı.
Okuyucularımızın ilgisini çekebilecek ilişkili bir haberimiz de var:
Kararda ayrıca, biyometrik tanımlama sistemleri yerine başvurulabilecek seçeneklerin de tartışılması gerektiği kaydedildi. Mesai takibinde daha az müdahaleci yöntemlerin mümkün olduğu durumlarda biyometrik veri kullanımına gidilmemesi gerektiği belirtilen kararda, kurumların karar verirken “güvenlik” ve “devam takibi” hedeflerini biyometrik işleme olmaksızın nasıl karşılayabildiklerini açıklığa kavuşturmaları gerektiği sonucu öne çıktı. Kurul, biyometrik uygulamaların yalnızca teknik bir tercih değil, veri koruma bakımından hesap verilebilirlik alanına da dönüştüğünü ifade etti.
Kararın yayınlanmasının ardından uygulayıcıların, mesai takibine yönelik sistemlerini ilke kararındaki kriterler ışığında gözden geçirmesi beklendi. Kurul yaklaşımında, biyometrik veri işleme faaliyetlerinin yalnızca sistemin kurulmuş olmasıyla değil; amaca uygunluk, alternatiflerin durumu ve ölçülülük bakımından somut gerekçelerle desteklenmesiyle değerlendirileceği aktarıldı.
Kararın kamuoyunu bilgilendirme amacı taşıdığı da belirtilerek, çalışan devam takibine ilişkin biyometrik uygulamalarda şikâyet ve ihbarlara konu olan sorun alanlarının dikkate alınarak ilke kararı alındığı vurgulandı. Bu kapsamda kararın, “biyometrik sistemle giriş-çıkış takibi” gibi uygulamaların hukuki risklerini tartışanlar için somut bir ölçüt seti sunduğu değerlendirildi.
| Değerlendirme başlığı | Kararda öne çıkan ölçüt | Uygulama üzerindeki etkisi |
|---|---|---|
| Yöntem-amaca uygunluk | İşlenen faaliyetlerin amaca bağlı şekilde tasarlanması | Gerekçesiz/bağlantısız biyometrik tercihlerin hukuken tartışmalı hale gelmesi |
| Alternatiflerin tüketilmesi | Alternatif yöntemlerin tüketilip tüketilmediğinin ayrıca incelenmesi | Alternatifler varken biyometrik sistem tercihinin ayrıca gerekçelendirilmesi gerekliliği |
| Ölçülülük | Müdahalenin boyutu yönünden ölçülülük kontrolü | Açık rıza olsa bile ölçülülük sağlanmazsa süreçte hukuka aykırılık değerlendirmesi |