Emre Aladağ
Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu toplantılarına katılmak amacıyla 23 Eylül Çarşamba günü New York'a ulaşması beklenen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, şehirde geniş çaplı protestolar ve siyasi tartışmalarla karşı karşıya kalacak.
Belediye Başkanı Mamdani'den UCM ve Lahey Vurgusu
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Gazze Şeridi'ndeki eylemleri nedeniyle hakkında yakalama kararı aldığı İsrail Başbakanı'nın New York yerine uluslararası yargı organlarının huzuruna çıkması gerektiğini ifade etti.
"Netanyahu’nun yerinin Lahey olduğunu düşünüyorum. O, UCM tarafından suçlanmış bir savaş suçlusu."
Mamdani, kent yönetiminin yetki sınırları dahilinde hareket edeceğini ve yeni yasal düzenlemeler üretmeyeceğini belirterek, yerel idarenin doğrudan tutuklama yetkisi bulunmasa da bu sorumluluğun federal düzeyde yerine getirilmesi gerektiğini savundu. New York Belediye Başkanı, bu çerçevede savaş suçlularının şehirde ağırlanmaması gerektiği görüşünü yineledi.
İsrailli Yetkililerden Sert Tepki: Danon'dan Karşı Suçlama
İsrail cephesinde söz konusu açıklamalara dönük ilk tepki Başbakan Netanyahu'dan geldi; kendisi Mamdani'yi bölgedeki yegane demokrasiyi temsil eden Yahudi devletinin liderini hedef almakla itham ederek mahkemenin ne İsrail ne de ABD yurttaşları üzerinde herhangi bir yargı yetkisinin bulunmadığını kaydetti.
Tartışmaların tırmanmasıyla birlikte İsrail'in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, BM Genel Merkezi binasında basın mensuplarına demeç vererek New York Belediye Başkanı'nı kentte Yahudi karşıtlığı körüklemekle eleştirdi.
"Eğer biri tutuklanmalıysa, bu kışkırtma nedeniyle Mamdani olmalı."
Anadolu Ajansı muhabirinin İsrailli yöneticilerin antisemitizm kavramını kendilerine yönelik eleştirileri savuşturmak adına bir paravan olarak değerlendirip değerlendirmediğine dair yönelttiği soruya Danon, ülkelerindeki demokratik yapının her türlü eleştiriye açık olduğunu iddia ederek karşılık verdi.
Uçak Rotasındaki Değişiklik ve Güvenlik Protokolü
BM temasları kapsamında kente gelecek olan Netanyahu'nun seyahatinde, teamüllerin dışına çıkılarak uçağın New York JFK Havalimanı yerine komşu eyaletteki Newark Havalimanı'na iniş yapmasının planlanması tartışmaları daha da alevlendirdi. İsrail basınına yansıyan değerlendirmelerde, yerel idarenin Siyon Kanadı isimli resmi uçağın JFK apronunda bekletilmesine engel çıkarabileceği endişesinin bu tercihte rol oynadığı öne sürüldü.
Walla haber sitesinin ABD'li bir siyasi yetkiliye dayandırdığı bilgilerde ise havalimanı değişikliğinin yalnızca uçağın fiziki emniyeti ve park pozisyonuna dönük teknik müzakerelerden kaynaklandığı aktarıldı. Aynı kaynak, Başbakanlık Ofisi yetkilileri ile Netanyahu'nun özel koruma biriminin planlamaları yürütmek için bir hafta önceden ABD'ye intikal ettiğini ve ziyaret boyunca Amerikan Gizli Servisi'nin en üst düzey protokol uygulayacağını belirtti.
Sokaklarda ve Genel Kurul Salonunda Diplomatik Boykot Beklentisi
Ziyaret esnasında sivil toplum kuruluşları geniş tabanlı gösterilere hazırlanırken, Filistin Gençlik Hareketi New York Şubesi BM Genel Merkezi'ne yürüyüş çağrısında bulundu; savaş karşıtı koalisyonların ise heyetin konaklayacağı otel ile BM binası etrafında toplanacağı bildirildi.
Belediye Başkanı Mamdani barışçıl eylemlerin anayasal bir ifade özgürlüğü hakkı teşkil ettiğini kabul etmekle birlikte, organizasyonlara bizzat iştirak etmeyeceğini ve haftayı kamu düzeni ile asayişi sağlamaya ayıracağını duyurdu.
Eylül 2025'teki oturumda onlarca ülke temsilcisinin Genel Kurul salonunu terk ederek uyguladığı boykotun ve Times Meydanı'ndaki kitlesel eylemlerin bir benzerinin bu yıl da tekrarlanması öngörülüyor.
UCM Kararı ve Washington'ın Vize Engeli
Uluslararası Ceza Mahkemesi, Gazze'deki askeri operasyonlarda sivillerin kasten hedef alınması ve açlığın bir savaş metodu şeklinde kullanılması gerekçeleriyle Netanyahu ile dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında 21 Kasım 2024 tarihinde resmen tutuklama müzekkeresi tanzim etmişti. Roma Statüsü'ne imza koyan devletler açısından bağlayıcılığı bulunan bu karara karşın, dönemin ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden Netanyahu'nun Amerikan topraklarında herhangi bir tutuklama tedbiriyle karşılaşmayacağını ifade etmişti.
Öte yandan Washington yönetiminin 1947 tarihli BM Merkez Anlaşması kapsamındaki ev sahibi yükümlülüklerine aykırı biçimde Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve heyetine iki yıldır vize vermemesi uluslararası platformda sert eleştirilere yol açtı. Uygulanan vize kısıtlamaları neticesinde toplanan BM Genel Kurulu'nda, ABD, İsrail ve Paraguay'ın ret oyuna mukabil 152 ülkenin kabul oyuyla Abbas'ın video konferans aracılığıyla hitap etmesine imkan tanıyan istisnai bir karar kabul edildi.
Netanyahu'nun New York programı doğrultusunda, 24 Eylül Perşembe günü BM Genel Kurul salonundaki hitap listesinde 20. sırada ve son konuşmacı olarak kürsüye çıkması planlanıyor.