Trump'ın Rusya'dan Dizel Yakıt Alma Anlaşması Ukrayna ve ABD'de Kriz Yarattı

ABD Başkanı Donald Trump'ın artan yakıt fiyatlarını düşürmek amacıyla Rusya'dan 300.000 ton dizel yakıt satın alacağını duyurması, Kremlin'in Ukrayna'ya karşı yürüttüğü dört buçuk yıllık savaşı sona erdirme baskısını boşa çıkardı. İran'ın savaş öncesi küresel petrol arzının %20'sinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının ardından yükselen fiyatlara karşı alınan bu karar, Avrupa ve Ukrayna'da şok etkisi yarattı.

Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile anlaşmaya vardıklarını belirtti. Anlaşma kapsamında Rusya'nın Amerikan ve küresel pazara ilk etapta 300.000 tondan fazla, kasım ayında 500.000 ton ve hemen ardından 1.000.000 ton dizel yakıt tedarik edeceği bildirildi.

"Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile son derece başarılı bir görüşme gerçekleştirdim; bu görüşmede Rusya nın Amerikan ve küresel pazara derhal 300.000 tondan fazla, Kasım ayı boyunca ilave 500.000 ton ve hemen ardından da 1.000.000 ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda mutabık kalındı."

"Dizel rafinerilerinin durumuna bağlı olarak Rusya, kısa bir süre içinde 3.000.000 ton daha dizel yakıt teslimatı yapacak. Amerikalılar ve aslında tüm dünya için dizel fiyatları REKOR DÜZEYDE VE HIZLA DÜŞECEK! Amerikalılar, özellikle de harika çiftçilerimiz, hayvancılarımız ve kamyoncularımız için daha düşük fiyatlar sağlamak benim en büyük önceliğimdir."

Kongre'den Karara Tepkiler

Anlaşma, Demokratların ve bazı Cumhuriyetçilerin sert eleştirilerine hedef oldu. Galon fiyatı ortalama 4,20 dolara ulaşan ve geçen ay rekor seviye olan 6,52 dolara yükselen dizel fiyatları nedeniyle atılan bu adım, Rusya'ya yönelik yaptırım yasasını baltaladığı gerekçesiyle kınandı.

Demokrat Senatörler Chuck Schumer, Jeanne Shaheen ve Elizabeth Warren yaptıkları ortak açıklamada duruma tepki gösterdi:

Konuyla bağlantılı bir diğer gelişme de şöyle:

"İşte başarısızlığın resmi budur. Başkan Trump ın Amerikalılar için maliyetleri düşürme vaatlerini yerine getirememesi; Amerika yı hasımlarına karşı koruyamaması bir başarısızlıktır. Rusya nın savaş makinesinin gelirlerini kesmeyi ve Rus petrolü ile gazı alımını sınırlamayı amaçlayan yasayı ve Kongre nin iki partinin de desteğiyle henüz haftalar önce kabul ettiği iradeyi hiçe saymak bir başarısızlıktır."

Nebraska'dan Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Don Bacon ise kararın ahlaki boyutuna dikkat çekti:

"Putin in o parayı şehirleri bombalamak için kullandığı bir ortamda, onun savaş ekonomisini ayakta tutmak ahlaken yanlıştır. Başkanın Rusya ve Ukrayna politikaları birer başarısızlıktır. Ahlaki belirsizliğe değil, ahlaki netliğe ihtiyacımız var."

Zelenskiy'den Sert Eleştiri

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Axios'a verdiği demeçte anlaşmayı bu hafta başında 74 yaşına giren Putin için bir doğum günü hediyesi olarak nitelendirip durumun kesinlikle berbat olduğunu söyledi. Sosyal medya hesabından da anlaşmanın sona erdirilmesi gereken bir savaşa yatırım yapmak anlamına geldiğini belirten Zelenskiy, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bu durum Rusya nın işine yarıyor; daha fazla insan öldürmesine, savaşı daha uzun süre sürdürmesine, Amerika ya daha az saygı duymasına ve dünyaya daha büyük kayıplar ve zararlar vermesine olanak tanıyor."

Konuyla bağlantılı bir diğer gelişme de şöyle:

Trump bu anlaşmayı duyurduğu sırada temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Miami'de Ukraynalı ve Avrupalı yetkililerle görüşüyordu. Ukrayna lideri, Washington Büyükelçiliği aracılığıyla yaptığı açıklamada müzakerecilerin bir sis perdesi olarak kullanıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bu kesinlikle adil değil. Ortakların birbirine davranma biçimi kesinlikle böyle olmamalı."

Trump yakın zamanda Ukrayna'yı Rus dizel rafinerilerine saldırdığı için eleştirmişti. Öte yandan, Rusya'nın Amerikan askeri unsurlarına ait uydu istihbaratını, havadan gözetleme verilerini, İHA parçalarını ve mühimmatı İran'a sağladığına inanılmasına rağmen bu ticari hamlenin gelmesi dikkat çekti.