Emrah Aladağ
Modern çağın hareketsiz yaşam biçimi ve dengesiz beslenme alışkanlıkları, metabolik hastalıkları toplum genelinde hızla yaygınlaştırıyor. Acıbadem International Hastanesi bünyesinde görev yapan İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Emrah Turunç, Türkiye genelinde neredeyse her 4 kişiden birinde insülin direnci tablosunun görüldüğünü vurguladı.
Kanda şekeri dengeleyen insülin hormonuna karşı hücresel duyarlılığın zayıflaması sonucu tablonun geliştiğini aktaran Dr. Turunç, erken dönemde fark edilmeyen sürecin tip 2 diyabet tablosuna zemin hazırlayabileceğini bildirdi.
"İnsülin direnci çoğu zaman sessiz ilerleyen bir sorun olsa da, bel çevresinde genişleme, sık acıkma, yemeklerden sonra uyku isteği, sürekli susama hissi gibi bazı sinyallerle de kendini gösterebilir. Bunların hiçbiri tek başına insülin direncinin kanıtı olmadığı için, kişinin mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Çünkü erken tanı ve tedavi, ileride gelişebilecek tip 2 diyabet riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir."
Fark Edilmesi Gereken İlk Göstergeler
Hastalığın sinsi seyrine rağmen bedenin belirli uyarılar verdiğini belirten uzmanlar, göbek bölgesindeki genişlemenin ilk sırada yer aldığını ifade ediyor. İç organların çevresine yerleşen yağ dokusu metabolizma açısından daha yüksek risk barındırırken; ailede şeker geçmişi ve hareketsizlik bu tabloyu ağırlaştırıyor.
Doyurucu porsiyonlara rağmen sofradan kalktıktan kısa süre sonra nükseden açlık hissi de bir diğer belirleyici faktör olarak öne çıkıyor. Dr. Turunç, özellikle karbonhidrat ağırlıklı beslenmenin ardından gelen açlığın sorgulanması gerektiğini dile getirdi:
"Bazı kişiler insülin direnciyle birlikte öğünlerden kısa süre sonra yeniden acıktıklarını ve gün içerisinde daha sık yemek yeme ihtiyacı duyduklarını ifade edebiliyorlar. Porsiyonlarınız yeterli olmasına rağmen sürekli açlık hissediyorsanız, özellikle yoğun karbonhidrat içeren öğünlerin ardından açlık hissiniz tekrarlıyorsa bu durumu önemsemek gerekir."
Yemek Sonrası Uyku Hali ve Tatlı Krizleri
Ağır sofraların ardından hafif bir rehavet olağan karşılansa da, her beslenmenin ardından dayanılmaz bir uyuklama ve enerji çöküşü yaşanması metabolik bir aksaklığa işaret edebiliyor. Kilo alımı, sık acıkma ve kan şekeri dalgalanmaları bu uyku nöbetlerine eşlik ediyorsa hekim değerlendirmesi şart görülüyor.
Karbonhidrat ve tatlı tüketme dürtüsü ise hastaların en sık dile getirdiği yakınmalar arasında bulunuyor. Uykusuzluk, stres ve aç kalma süresinin de bu isteği tetikleyebildiğini belirten hekimler; bel kalınlaşması ve kilo artışıyla birleşen tatlı krizlerinde mutlaka bir uzmana başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Ciltteki Renk Değişimleri ve Bozulan Kan Değerleri
Boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerinde beliren koyulaşmalar ile doku kalınlaşması, insülin direncine özgü en çarpıcı dış belirtiler arasında gösteriliyor. Fazla kilolu bireylerde deri katlantılarındaki bu pigment değişimleri, glukoz dengesinin bozulduğuna dair doğrudan bir ipucu veriyor.
Sorunun yalnızca glukoz metabolizmasıyla sınırlı kalmadığına dikkat çeken Dr. Turunç; trigliserid yüksekliği, düşük koruyucu HDL kolesterol, yüksek tansiyon ve karın çevresi yağlanmasının bir arada kümelendiğini aktardı:
"Kilonuz, bel çevreniz, tansiyonunuz, kan şekeriniz ve kan yağlarınızın bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir. Birden fazla risk faktörünün aynı anda bulunması, metabolik açıdan daha dikkatli olunması gerektiğini gösterir."
"Şekerim Sınırda" Yanılgısına Karşı Prediyabet Uyarısı
Metabolik tablonun uzun süre gizli kalabildiğini belirten Dr. Turunç; açlık şekeri ile geriye dönük üç aylık ortalamayı yansıtan HbA1c test sonuçlarının sınır eşiğe gelmesinin kritik bir alarm niteliği taşıdığını kaydetti:
"Zamanla pankreasın artan insülin ihtiyacını karşılaması zorlaştığında kan şekeri yükselmeye başlayarak prediyabet ortaya çıkabilir. Bu nedenle açlık kan şekeri veya üç aylık şeker ortalamasını gösteren HbA1c değerlerinin prediyabet aralığına gelmesi önemli bir uyarıdır. Prediyabet, ‘henüz diyabet değilim, dolayısıyla sorun yok’ anlamına gelmez. Tam tersine diyabet riskinin ufukta görünmeye başladığı, yaşam tarzı değişiklikleri ve uygun takip ile müdahale edilmesi gereken kritik bir dönemdir."
Uzmanlar, söz konusu uyarı sinyallerini taşıyan kişilerin vakit kaybetmeden bir iç hastalıkları hekimine başvurarak kan profillerini kontrol ettirmesini, ardından kişiselleştirilmiş beslenme ve düzenli egzersiz programlarını devreye sokmasını öneriyor.