Emre Aladağ
Sonbahar aylarında günlerin kısalması, kapalı ve yağışlı havaların artması ile fiziksel aktivitenin azalması, obezite tedavisinde zayıflama iğnesi kullanan kişilerde kilo artışı riskini beraberinde getiriyor. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi bünyesinde görev yapan Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Özlem Sezgin Meriçliler, ilaç tedavisinin ardından beslenme alışkanlıklarının korunmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.
"Eski Alışkanlıklara Dönülürse Kilolar Geri Gelir"
Diyabet tedavisinde uzun yıllardır uygulanan GLP-1 grubu ilaçlar, iştah kontrolü ve metabolik süreçlerdeki olumlu etkileriyle kilo yönetiminde yeni bir dönem başlattı. Tedavinin kalıcılığı için ilacın sağladığı iştah baskılanmasından yararlanırken kalıcı beslenme düzeninin oturtulması gerektiğini belirten Dr. Özlem Sezgin Meriçliler, sürdürülebilir alışkanlıkların rolüne değindi.
"Zayıflama iğnesi olarak adı geçen bu ilaçlar, iştah kesmek dışında olumlu metabolik etkileri sayesinde tedavide çığır açan bir noktadalar. Ancak yalnız zayıflama amacıyla kullanıldığında kesinlikle bilinmesi gereken şudur: Hangi yöntemle kilo verirseniz verin, o yöntemi bıraktığınızda eski beslenme alışkanlıklarınıza geri dönerseniz kilolar tekrar geri gelir. Bu nedenle kilo vermek amacıyla bu ilaçları kullanıyor iken bir yandan da sürdürülebilir, sağlıklı beslenme alışkanlıklarını yerleştirmek gerekir."
Doz Kullanımı ve İştah Kontrolü Nasıl Olmalı?
Hızlı kilo verme sürecinde yüksek doz kullanımının yanlış yeme davranışlarını değiştirmediğine işaret eden uzmanlar, iştahın tamamen kesilmesi yerine düşük dozlarla sürdürülebilir diyetlerin benimsenmesi gerektiğini kaydediyor. İlaç dozajının planlanmasına ilişkin kritik bilgiler paylaşan Dr. Meriçliler, doktor kontrolünün şart olduğunu vurguladı.
"Bu ilaçları, iştahı tamamen kesecek şekilde yüksek dozda kullananlarda beslenme alışkanlıkları ne yazık ki değişmemektedir. Bu nedenle ilacı iştah kontrolünü sağlayacak en düşük dozda kullanarak sürdürülebilir bir beslenme ile diyeti uygulamak, ilaçları bıraktıktan sonra da bu beslenme tarzına devam etmek kilo almayı engeller. Ancak bu cümleden yüksek dozlara çıkılmaması gerektiği sonucu çıkarılmamalıdır. Kilo fazlası çok olanlarda düşük dozlar bir süre sonra etkisiz kaldığı için yine doktor kontrolünde yüksek dozlara çıkılması gerekse de, en önemli nokta sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları edinmektir."
Sonbahar Aylarındaki Risk Faktörlerine Dikkat
Kilosunu uzun süre koruyan bireylerde dahi mevsim geçişlerinde iştah kontrolünün zorlaşabildiği bildiriliyor. Günlerin kısalması, güneşli havaların azalması, doğum günleri, tatiller, iş stresi ve duygusal değişimlerin karbonhidrat arayışını artırdığını dile getiren Dr. Özlem Sezgin Meriçliler, sürecin doktor takibinde yönetilebileceğini aktardı.
"Sonbaharla birlikte günlerin kısalması, güneşli havaların yerini kapalı ve yağışlı günlere bırakması, dışarıda fiziksel aktivitenin azalması, tatil, doğum günü, iş yoğunluğu ve depresif duygular gibi farklı durumlar karbonhidrat düşkünlüğünü tetikleyerek kilo almaya yol açabilir. Böyle durumlarda alınan kilo miktarı artmadan iştah kontrolünü sağlamak ve beslenme düzenini tekrar sağlıklı hale getirmek adına tekrar bu ilaçlar kürler halinde kullanılabilir. Bu aşamada kişiyi takip eden doktorunun önerileri önemlidir."
Hızlı Kilo Kaybı Kas Dokusunu Eritiyor
Zayıflama temposunun en az kaybedilen miktar kadar kritik bir unsur olduğu vurgulanıyor. Kontrolsüz zayıflama süreçlerinde yağ kütlesinin yanında kas dokusunun da eksildiğine dikkat çeken uzmanlar, sporun koruyucu etkisine vurgu yapıyor. Aç kalarak yapılan diyetlerin zararlarını açıklayan Dr. Meriçliler, egzersizin önemine değindi.
"Hızlı kilo verdiren her durum yağ dokusu yanında kas dokusu kaybına da yol açar. Aslında en sağlıklı diyet ve düzenli egzersiz ile dahi bir miktar kas dokusu kaybı olur ve normaldir. Ancak hızlı kilo verildiğinde kas kaybı artmaktadır. Bu nedenle aç kalarak değil, sürdürülebilir sağlıklı diyetlerle, sağlıklı bir hızda kilo vermek çok önemlidir. Ayrıca egzersiz, kas dokusunun korunmasında çok önemli bir rol oynamaktadır."
Safra Taşı Tehlikesi ve Organ Taramaları
Mide küçültme operasyonları gibi hızlı kilo verdiren tüm müdahalelerde safra kesesi problemlerinin sık yaşandığı hatırlatılıyor. Benzer bir riskin enjeksiyon tedavilerinde de görülebileceğini bildiren Dr. Özlem Sezgin Meriçliler, yapılması gereken kontrolleri detaylandırdı.
"Örneğin, mide ameliyatlarından sonra safra taşı gelişme oranı çok yüksektir. Bu ilaçları kullanırken karaciğer ve safra yollarının hem ilaç başlanmadan hem de kilo verme aşamasında takibi çok önemlidir."
Metabolik aksaklıkların önüne geçilebilmesi adına, GLP-1 grubu enjeksiyon tedavilerine başlanmadan önce ve kilo verme döneminde karaciğer ile safra yollarının ultrasonografi tetkikleriyle düzenli kontrol edilmesi tavsiye ediliyor.