Emre Aladağ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, BloombergHT ve HaberTürk ortak yayınında, Orta Vadeli Program'ın kamu için politika taahhüdü, özel sektör için ise yol haritası niteliği taşıdığını belirtti. Mehmet Şimşek, "Temel hedefimiz dezenflasyondur. Dezenflasyon var. Arzuladığımız hızda mı, değil. Bir sürü iç ve dış faktör var. Özellikle bu aralar dış faktörler ön planda." diyerek dünyada yaşanan enerji şokları ile emtia fiyatlarındaki artışların süreci etkilediğini vurguladı.
OVP ve Bütçe Hedeflerinde Son Durum
Orta Vadeli Program bağlamında en bağlayıcı hedefin bütçe olduğunu ifade eden Mehmet Şimşek, giderlerin kamunun kontrolünde bulunduğunu aktardı. 2023 yılında yüzde 6,4 olan bütçe açığı hedefinin yüzde 5,1 olarak gerçekleştiğini, 2024'te ise yüzde 6,4'lük hedefe karşın yüzde 4,7 oranına ulaşıldığını bildirdi. Benzer ülkelerin bütçe açığı ortalamasının yüzde 5,9 olduğunu belirten Mehmet Şimşek, Türkiye'nin bu ortalamanın çok altında kaldığını kaydetti. 2026 yılı için yüzde 3,5 olarak belirlenen bütçe açığı hedefinin yüzde 3,1 seviyesinde gerçekleşmesinin öngörüldüğünü ifade eden Mehmet Şimşek, geçen seneki OVP'de 2026 için öngörülen yüzde 3,8'lik büyümenin küresel şoklara rağmen yüzde 3,3 civarında kalmasını beklediklerini açıkladı.
Dezenflasyon Süreci ve Atalet Sorunu
Enflasyonda öngörülenin üzerinde bir atalet ve katılık bulunduğunu dile getiren Mehmet Şimşek, savaşın etkileriyle birlikte zaman çerçevesinin uzadığını ve hedeflerin bu doğrultuda revize edildiğini belirtti. Mehmet Şimşek, "OVP hedeflerinin tutmadığı yaklaşımı doğru değil, hedefler büyük oranda tutuyor. Hedeflerin bir kısmı niteliksel, bir kısmı sayısal hedeflerdir. Zaten bütün dünyada tam olarak mükemmel bir şekilde tutturulması söz konusu değil. Önemli olan yöndür ve yönde de bir değişiklik yoktur." değerlendirmesinde bulundu. Dezenflasyonun 2024'ün ikinci çeyreğinden itibaren başladığını hatırlatan Mehmet Şimşek, savaş etkisinden arındırıldığında enflasyonun bu sene yüzde 20-22 arasında olacağını, oranların sırasıyla yüzde 65, 44 ve geçen yıl yüzde 31 civarında seyrettiğini ifade ederek artış hızında ciddi bir yavaşlama görüldüğünü bildirdi. Veri üretiminde Türkiye İstatistik Kurumu'nun uluslararası normlara ve EUROSTAT metodolojisine bağlı kaldığını vurgulayan Mehmet Şimşek, verilerin güvenilirliğini savundu.
Seçim Sürecinde Hayat Pahalılığı ile Mücadele
Hayat pahalılığıyla mücadelenin en büyük öncelik olduğunu belirten Mehmet Şimşek, seçim sürecinde de dezenflasyondan vazgeçmeyeceklerini söyledi. Mehmet Şimşek, "Seçim sürecinde de dezenflasyondan vazgeçmeyeceğiz. Çünkü dezenflasyon gelir dağılımını iyileştiriyor. Dezenflasyon demek hayat pahalılığıyla mücadele demek. Zaten vatandaşımız bunu istiyor." diyerek bu sürecin sürdürülebilir yüksek büyüme için de şart olduğunu vurguladı. Ücretli kesimin ve emeklilerin alım gücünün korunacağını belirten Mehmet Şimşek, memur, emekli, ücretli ve kamu çalışanlarının maaşlarının her zaman en az enflasyon artışı kadar yükseltileceğini taahhüt etti.
Kur Politikaları ve Küresel Rekabet Faktörleri
Türkiye'de dalgalı kur rejiminin esas olduğunu anlatan Mehmet Şimşek, Türk lirasına yönelen talep nedeniyle piyasanın yönetilen kur rejimine dönüştüğünü belirtti. Enflasyon tek hanelere indiğinde zorunlu döviz satışı gibi yükümlülüklerin kaldırılabileceğini aktaran Mehmet Şimşek, reel kur seviyelerinin baz alınan yıla göre değişiklik gösterdiğini ifade etti. Rekabet gücünün yalnızca kurla ölçülemeyeceğini, girdi maliyetleri ile dış talebin de kritik olduğunu belirten Mehmet Şimşek, Orta Doğu hariç tutulduğunda sanayiye en ucuz doğal gaz ve elektriğin Türkiye tarafından sağlandığını kaydetti. Küresel ticaret savaşları ve Çin'in izlediği ihracat stratejilerinin dış pazarları etkilediğini belirten Mehmet Şimşek, enerji arz güvenliğinde sorun yaşanmadığını, ham madde fiyatlarının ve marjların uluslararası piyasalara kıyasla daha makul düzeyde tutulduğunu dile getirdi.
Reel Sektöre ve İhracatçılara Sağlanan Destekler
Tarım sektörüne verilen desteklere değinen Mehmet Şimşek, temmuz itibarıyla son bir yılda yaklaşık 1 milyon çiftçiye Ziraat Bankası aracılığıyla ortalama yüzde 12 faizle yaklaşık 800 milyar lira kredi sağlandığını açıkladı. Sanayi ve ihracat tarafında reeskont kredilerinin günlük 300 milyon liradan 17 kat artırılarak günlük 5 milyar liraya çıkarıldığını belirten Mehmet Şimşek, son bir yılda verilen toplam kredi hacminin 1,4 trilyon liraya ulaştığını bildirdi. Eximbank sermayesinin 7 kat artırıldığını ve bu yıl 60 milyar dolar kredi verileceğini belirten Mehmet Şimşek, imalat sanayisine yönelik 250 milyar liralık işletme sermayesi paketinin 6 ay ödemesiz ve 36 ay vadeli olarak yüzde 27 faizle devreye alındığını duyurdu. Turizm dahil çeşitli sektörlerde çalışan başına aylık 5 bin lira istihdam desteği sağlandığını da ekledi.
Vergi Düzenlemeleri ve Kayıt Dışı ile Mücadele
Kurumlar vergisi, gelir vergisinde ve cari denge dışındaki dolaylı vergilerde kısa vadede bir değişiklik öngörülmediğini belirten Mehmet Şimşek, akaryakıtta uygulanan eşel mobil sisteminin gelecek yıl bütçe planlamasında yer almayacağını açıkladı. Kayıt dışılıkla mücadelede önemli başarılar elde edildiğini söyleyen Mehmet Şimşek, gelir vergisi beyannamesi veren mükellef sayısının 3,8 milyondan 5,5 milyona yükseldiğini, en büyük 100 firmadan yüzde 31'inin, orta büyüklüktekilerden ise yüzde 7'sinin denetlendiğini ifade etti. Büyümenin G20 ülkeleri arasında üst sıralarda yer aldığını vurgulayan Mehmet Şimşek, cari açığın program başlangıcındaki 55 milyar dolardan gerilediğini ve yatırımların payının arttığını belirtti.
Bankacılık Sektörü ve Dış İlişkiler
ABD'nin bir Türk yatırım bankasına yönelik yaptırım kararına ilişkin de konuşan Mehmet Şimşek, ABD ile en üst düzeyde güçlü diyalog ve işbirliğinin sürdüğünü, bu kararın Türkiye geneline yönelik bir risk algısı olarak değerlendirilemeyeceğini ifade etti. 2000'li yıllardan bu yana yapılan yapısal reformlar sayesinde bankacılık altyapısının şoklara karşı son derece dayanıklı olduğunu vurgulayan Mehmet Şimşek, Basel III kapsamındaki sermaye yeterlilik oranının yüzde 16,6 seviyesinde bulunduğunu ve bunun uluslararası standartların gerektirdiğinin iki katı olduğunu belirtti. Ticari kredilerde sorunlu kredi oranının yüzde 2, toplam portföyde ise yüzde 3 civarında seyrettiğini açıklayarak sözlerini tamamladı.