Emre Aladağ
İSO Türkiye İmalat PMI ağustosta 48,1’e çıktı: daralma sürüyor ama hız kesiyor
İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan İSO Türkiye İmalat PMI ağustos döneminde 48,1 seviyesine yükseldi. Eşik değer olan 50'nin üzerinde ölçülen rakamlar sektörde iyileşmeye işaret ederken, endeksin 50'nin altında kalmaya devam etmesi imalat faaliyet koşullarında daralma eğiliminin sürdüğünü ortaya koyuyor. Manşet PMI, temmuzdaki 47,7 düzeyinden 48,1'e çıkarken son üç ayın en yüksek seviyesine ulaştı; faaliyet koşullarında ise bir önceki aya göre ılımlı bir yavaşlamaya işaret etti.
Orta Doğu kaynaklı belirsizlik talebi baskılarken düşüş daha sınırlı seyretti
Orta Doğu'daki savaş bölgede belirsizliğe neden olurken ağustos ayında da talebin zayıf seyrini sürdürmesine yol açtı. Bunun sonucunda toplam yeni siparişler ile yeni ihracat siparişleri yavaşladı; öte yandan her iki göstergedeki düşüş temmuz ayına kıyasla daha sınırlı gerçekleşti.
İmalatçılar bu gelişmeler karşısında üretim seviyelerini üst üste üçüncü ay azalttı. Ağustostaki yavaşlama, bir önceki aya oldukça yakın ve ılımlı seyrederken iş yüklerindeki zayıflık istihdam ve satın alma faaliyetlerini azaltmaya yöneltti. İstihdam ve satın alma kalemlerindeki düşüş belirgin düzeyde kaydedildi ve temmuz ayına göre daha yüksek oranlarda gerçekleşti. Firmalar siparişlerini mümkün olduğunca mevcut stoklarını kullanarak karşılamayı tercih etti; buna bağlı olarak girdi stokları ile nihai ürün stokları da düşüş eğilimini korudu.
Maliyet enflasyonu en yüksek düzeyine çıkarken fiyat artışı kısmen yavaşladı
Yükselen yakıt ve petrol maliyetlerinin yanı sıra ham madde fiyatlarındaki artışa bağlı olarak girdi maliyetleri enflasyonu son üç ayın en yüksek düzeyine çıktı. Buna bağlı olarak firmalar satış fiyatlarını artırdı; ancak girdi fiyatlarındaki enflasyon gibi nihai ürün fiyatlarındaki enflasyon ivme kazanmasına rağmen ocak-haziran ortalamasına göre daha yavaş seyretti. Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı aksamalar nedeniyle tedarikçilerin teslimat süreleri de uzadığı görüldü.
Talep yönlü sorunlar sektörel ayrışmayı derinleştiriyor
İSO Türkiye Sektörel PMI ağustos raporu, yeni ihracat siparişlerindeki bazı iyileşme belirtilerine rağmen Türk imalat sektörünün genelinde talep yönlü sorunlar yaşandığını gösterdi. Buna bağlı olarak üretimde büyüme sınırlı ölçekte kaldı ve istihdam artıran sektör sayısı temmuz ayına göre azaldı. Girdi maliyetleri enflasyonu yüksek seyretmeye devam ederken bazı sektörlerin yeni sipariş alma çabaları doğrultusunda satış fiyatı artışlarını sınırlı tuttuğu görüldü.
Son beş ayda ilk kez tüm sektörlerde yeni siparişler yavaşladı. Ağustosta son beş ayda ilk kez, tüm sektörlerde yeni siparişler yavaşlama eğilimine girdi. En sert daralma kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe olurken en ılımlı düşüş giyim ve deri ürünlerinde kaydedildi. Toplam yeni siparişlerdeki gerileme, takip edilen 10 sektörün yarısında yeni ihracat siparişlerinin artmasına rağmen gerçekleşti.
Talep koşullarındaki zayıflık, sektörlerin çoğunluğunun ağustos ayında üretimini azaltmasına yol açtı. Bu durumun tek istisnası metalik olmayan mineral ürünler sektöründeki güçlü üretim artışı oldu. Üst üste ikinci ay kaydedilen bu artış, Mayıs 2022'den bu yana en yüksek hızda gerçekleşti. Yeni siparişlerdeki zayıf seyirle birlikte üretimde en belirgin yavaşlama kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe gözlendi.
Yeni siparişler ve üretimdeki zayıf seyir imalatçıların ağustos ayında istihdam kararlarında da temkinli davranmasına neden oldu. İstihdam artışı kaydedilen sektör sayısı temmuzda beş iken ağustos ayında ikiye geriledi. Kara ve deniz taşıtı üreticileri üst üste dördüncü ay istihdamını artırırken ana metal sanayi sektöründeki sınırlı artış sekiz aylık daralma eğilimini sona erdirdi.
Satın alma baskısı hafiflerken teslimat süreleri sektörel olarak ayrıştı
Satın alma faaliyetlerinin tüm sektörlerde yavaşlaması, tedarik zincirleri üzerindeki baskının bir miktar hafiflemesini sağladı. Böylece anket kapsamında izlenen 10 sektörün yarısında teslimat süreleri kısaldı. Bununla birlikte elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe tedarikçilerin teslimat süreleri belirgin şekilde uzamaya devam etti.
Ağustos ayında en yüksek maliyet enflasyonu elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe kaydedildi. Bu sektörde girdi fiyatlarındaki artış son beş ayın en yüksek hızında gerçekleşti. İzlenen sektörlerin büyük bölümünde girdi maliyetleri enflasyonu ivme kazanırken bunun başlıca istisnası geçen kasım ayından bu yana en ılımlı artışın gerçekleştiği ağaç ve kağıt ürünleri sektörü oldu. Girdi maliyetlerindeki yükselişe bağlı olarak satış fiyatları tüm sektörlerde arttı. Buna karşın giyim ve deri ürünleri firmalarının satış fiyatlarındaki artış çok sınırlı gerçekleşti.
Andrew Harker: Orta Doğu'daki savaş talebi zayıflatmanın yanında belirsizliği de artırdı
Açıklamada endekse ilişkin değerlendirmesine yer verilen S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, “Orta Doğu'daki savaşın gölgesi Türk imalat sektörünün üzerine düşmeye devam etti. Savaş yalnızca talebi zayıflatmakla kalmadı, iş kararları üzerinde de ilave bir belirsizlik yarattı.” ifadelerini kullandı.
Harker, “Öte yandan, yeni siparişlerdeki düşüşün ağustos ayında ivme kaybederek son üç ayın en ılımlı düzeyinde gerçekleşmesi, firmaların bu etkiyi sınırlayabildiklerini gösterdi. Bu durum, sektörün önümüzdeki aylarda ivme kazanabileceğine ilişkin bir miktar umut verse de halen pek çok şey Orta Doğu'daki gelişmelerin hangi yönde seyredeceğine bağlı.” değerlendirmesinde bulundu.