Emre Aladağ
EYT kapsamı dışında kalan çalışanların, 8 Eylül 1999’dan sonra sigortalı olanlar için kademeli emekliliğe ilişkin beklentisi sürüyor. Kademeli emeklilik çıktı mı, çıkacak mı ve yeni düzenleme kimleri kapsayabilir soruları 2026’daki son gelişmeler kapsamında yakından takip ediliyor.
Kademeli emeklilikle ilgili son durum ne?
8 Eylül 1999’dan sonra sigortalı olan çalışanların kademeli emekliliğe dair tartışmaları, emeklilik şartlarının mevcut mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi üzerinden sürüyor. Buna göre, sosyal güvenlik sisteminde emeklilik planlaması; yaş hadleri ile prim gün şartları ve sigortalılık süresi temelinde ilerliyor.
Kademeli yapının işleyişinde, 8 Eylül 1999 sonrasındaki uygulamaya ilişkin yaş hadlerinin mevzuatın öngördüğü geçiş hükümleri kapsamında dikkate alındığı belirtiliyor. Emeklilik yaşının, prim günlerinin tamamlandığı tarihe göre geçerli yaş hadleri üzerinden belirlendiği ifade ediliyor.
Yaş şartı nasıl değerlendiriliyor?
8/9/1999 tarihinden sonra sigortalı olanlar için emeklilik planlamasında; sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve yaş koşulları belirleyici oluyor. Yaş hadlerinin kadın ve erkek için kademeli değerlendirme mekanizması çerçevesinde ele alındığı vurgulanıyor.
Örneğin hizmet akdiyle (4A) çalışanlar bakımından; 8/9/1999 tarihinde bu koşulları yerine getirmeyen sigortalıların, 23/5/2002 tarihindeki sigortalılık süreleri dikkate alınarak yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarının tablolarla belirlendiği aktarılıyor. Bu hesaplamada gün şartının yerine getirildiği tarihe göre emeklilik yaşını gösteren çizelgelere atıf yapıldığı belirtiliyor.
Kademelendirme hangi statülerde öne çıkıyor?
Öte yandan, 4A kapsamı dışında kalan bazı gruplarda ve özel durumlarda kademelendirme uygulamalarının gündeme gelebileceği ifade ediliyor. SGK’nın 4/B (kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar) ile köy ve mahalle muhtarlarına ilişkin açıklamalarında, 8/9/1999 (dahil) tarihinden önce sigortalı olanlar açısından hak kazanma koşullarının geçiş hükümleriyle belirlendiği belirtiliyor.
Bu çerçevede, bazı gruplarda yaş koşulu aranmaksızın aylığa hak kazanma imkânının bulunduğu; geçiş dönemlerinde ise kadın ve erkek için yaş hadlerinin kademeli geçiş süreciyle ele alındığı ifade ediliyor. Ayrıca kademeli yapı içinde emeklilik koşullarının, sigortalılık süresi ve ilgili geçiş hükümlerine göre şekillendiği bilgisi paylaşılıyor.
Sonuç olarak, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalıların kademeli emeklilik tartışması; mevcut mevzuatın öngördüğü yaş hadleri ve prim günlerine dayanan çerçeveyle birlikte değerlendiriliyor. Yeni bir düzenleme iddiası ise ancak resmi metinle netleşebiliyor; bu nedenle çalışanların beklentisi yürürlükteki sistemin hesaplama mantığı üzerinden şekillenmeye devam ediyor.