Okan AVŞAR
Siirt'in Tillo ilçesinde, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan 2,5 asırlık türbede güneşin doğuşuyla gerçekleşen Işık Hadisesi, sabahın erken saatlerinde yoğun bir katılımla izlendi. Anadolu Ajansı'nın aktardığı bilgilere göre, asırlardır süregelen astronomi ve mimari harikasını takip etmek isteyen çok sayıda vatandaş türbe çevresinde bir araya geldi.
262 Yıllık Astronomi ve Vefa Düzeneği
Büyük İslam alimi İbrahim Hakkı Hazretleri tarafından 262 yıl önce hocası İsmail Fakirullah Hazretleri için inşa edilen mekanizma, sabahın ilk güneş ışınlarını doğrudan türbeye yönlendiriyor. İleri düzey fen ve mimari bilgisiyle kurulan sistem sayesinde, güneş ışığı türbe içerisindeki sandukanın başucunu tam 5 dakika boyunca aydınlatıyor.
Hocasına duyduğu hürmet ve vefayı mimari bir şaheserle somutlaştıran İbrahim Hakkı Hazretleri, kurduğu bu düzeneğin gayesini tarihi bir sözle ifade etmişti:
"Yeni yılda doğan ilk güneş, hocamın başucunu aydınlatmazsa ben o güneşi neyleyeyim."
Işık Düzeneği Nasıl Çalışıyor?
Tarihi mekanizmanın işleyişi, ilçe merkezine hakim bir tepeye inşa edilen Kaletül Üstat kulesindeki duvarda bulunan pencereye dayanıyor. Gece ve gündüzün eşitlendiği ekinoks günlerinde doğan ilk güneş ışınları, bu penceredeki harçsız taş aralığından süzülerek türbe kulesindeki özel aynaya yansıyor.
Kuledeki yansıtıcıdan kırılan ışık huzmesi, türbe penceresinden içeri girerek doğrudan İsmail Fakirullah Hazretleri'nin sandukasının baş kısmına odaklanıyor. Meydanda toplanan kalabalık, türbe içine sığmadığı için bu anı kurulan dev ekranlar üzerinden tekbir ve dualar eşliğinde takip etti.
Kültürel Miras Olarak Yaşatılıyor
Geçmiş yıllardaki restorasyon sürecinde hassas optik dengesi bozulan sistem, bilim insanları ve teknik heyetlerin titiz çalışmaları neticesinde yeniden çalışır duruma getirilmişti. Düzenek, hem İslam medeniyetinin bilimsel derinliğini hem de dönemin astronomi bilgisini yansıtması açısından uluslararası alanda büyük kıymet görüyor.
Her yıl 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde tekrarlanan astronomi olayının, bölge turizmine ve kültürel tanıtıma katkı sağlamayı sürdüreceği bildirildi.