BİTKİDEN Başkanı Ebru Akdağ'dan 29 Eylül Mesajı: Gıda İsrafı Kaynak Verimliliği Meselesidir

Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü dolayısıyla önemli açıklamalarda bulunan BİTKİDEN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ, gıda israfının sosyal ve ekonomik boyutlarının ötesinde kritik bir kaynak verimliliği sorunu olduğunu vurguladı.

Küresel Gıda İsrafının Boyutları

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) öncülüğünde her yıl 29 Eylül tarihinde kutlanan bu özel gün, israfın azaltılmasındaki dönüştürücü güce işaret ediyor. Açıklanan verilere göre, dünya genelinde büyük bir gıda tasarrufu açığı yaşanıyor.

UNEP Gıda İsrafı Endeksi 2024 raporuna göre, 2022 yılında dünya genelinde toplam 1,05 milyar ton gıda israf edilirken, bu kaybın yaklaşık yüzde 60'lık kısmı doğrudan hanelerde gerçekleşti. Ayrıca bu israfın, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 8 ile 10'luk bölümüyle doğrudan ilişkili olduğu tahmin ediliyor.

Gıda İsrafı Aynı Zamanda Kaynak Kaybidir

Ürünlerin sofralara gelene kadar ciddi bir emek, su ve enerji harcamasından geçtiğini belirten Ebru Akdağ, konunun hayati önemine dikkat çekti.

"Bir gıdayı çöpe attığımızda yalnızca o ürünü kaybetmiyoruz. Onu üretmek için kullanılan suyu, toprağı, enerjiyi ve emeği de boşa harcıyoruz. Bu nedenle gıda kaybı ve israfıyla mücadele aynı zamanda bir kaynak verimliliği meselesi. Daha sürdürülebilir bir gıda sistemi için yalnızca nasıl ve ne kadar ürettiğimizi değil, ürettiklerimizi ne kadar etkin değerlendirdiğimizi de konuşmalıyız" dedi.

ENFiber Projesi ile Sürdürülebilir Çözümler

Üretim aşamalarında ortaya çıkan yan ürünlerin yeniden değerlendirilmesinin önemine değinen BİTKİDEN, uluslararası alanda yürütülen projelere aktif katkı sunuyor. Kuruluş, Avrupa çapındaki bilimsel iş birliklerini desteklemektedir.

Kurum, Avrupa Birliği COST Programı çerçevesinde yürütülen ENFiber (European Network for Valorizing Food Processing Waste into Sustainable Fibers) çalışmalarında yer alarak gıda işleme atıklarının sürdürülebilir liflere dönüştürülmesine öncülük ediyor.

Akdağ, bu konudaki vizyonlarını şu sözlerle aktardı: "Önceliğimiz gıda kaybı ve israfını mümkün olduğunca önlemek. Bununla birlikte, üretim sırasında kaçınılmaz olarak ortaya çıkan yan ürünleri atık olarak görmek yerine yeniden değer zincirine kazandırmak da döngüsel ekonominin önemli bir parçası. BİTKİDEN olarak ENFiber gibi uluslararası çalışmalarla kaynakların daha etkin kullanıldığı sürdürülebilir gıda sistemlerinin gelişimine katkı sağlamayı önemsiyoruz."

Bilinçli Tüketim Alışkanlıkları ve Gıda Okuryazarlığı

Evlerde yapılan israfın önüne geçilmesi için tüketici alışkanlıklarının gözden geçirilmesi gerekiyor. Planlı alışveriş, doğru porsiyonlama ve gıdaların uygun koşullarda saklanması gibi adımlar büyük önem taşıyor.

Gıda okuryazarlığının kritik bir rol oynadığını belirten Ebru Akdağ, Son Tüketim Tarihi (STT) ile Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) arasındaki farkların bilinmesinin, yenilebilir gıdaların atılmasını engelleyeceğini ifade etti.

Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları 12.3 numaralı hedefi doğrultusunda, 2030 yılına kadar perakende ve tüketici seviyesindeki gıda israfının yarıya indirilmesi hedefleniyor. Akdağ, "29 Eylül’ü yalnızca gıda israfını hatırladığımız bir gün olarak değil, gıdayla ilişkimizi yeniden düşünmek için bir fırsat olarak görmeliyiz. Gıdaya hak ettiği değeri vermek; onu üretmek için kullanılan doğal kaynaklara, emeğe ve geleceğimize de değer vermektir" diyerek sözlerini tamamladı.