Emre Aladağ
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından hazırlanan “Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılmasına Dair Tebliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ”, Resmî Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlandı. Düzenleme, 22 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girerek 14 Mart 2022 tarihli ve 31778 sayılı “Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılmasına Dair Tebliğ”in yürürlükten kaldırılmasını sağladı. Böylece yurt içi yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin, yetkili kuyumcular ve rafineriler ya da doğrudan banka şubeleri üzerinden bankalardaki altın hesaplarına yatırdıkları fiziki altın varlıklarını Türk lirası cinsinden mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürme imkânı sona erdi.
Yürürlükten kaldırılan düzenleme, fiziki altın varlıkların dönüşümüne ilişkin hesap sahiplerine sağlanacak desteğe dair usul ve esasları da kapsıyordu. Bu kapsam, söz konusu tebliğin yürürlükte kaldığı süre boyunca uygulanmıştı. “Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılmasına Dair Tebliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ” ile birlikte ilgili uygulama çerçevesi yeni işlemler için temel dayanağını yitirdi.
Hangi düzenleme kaldırıldı, ne tür dönüşümü mümkün kılıyordu?
TCMB’nin yürürlükten kaldırma kapsamında hedef aldığı düzenleme, 14 Mart 2022 tarihli ve 31778 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılmasına Dair Tebliğ” oldu. Tebliğ, yurt içi yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin bankalardaki altın hesaplarına fiziki altın yatırabilmesini; bu varlıkların Türk lirası cinsinden mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülebilmesini mümkün kıldı. Uygulamada işlemler, yetkili kuyumcular ve rafineriler kanalıyla ya da doğrudan banka şubelerine başvurularak yapılıyordu.
Kaldırılan tebliğ, aynı zamanda dönüşüm sürecinde hesap sahiplerine sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esasları da içeriyordu. Bu nedenle yürürlükten kaldırma, dönüşüm ve destek mekanizmasına dayanak teşkil eden düzenleme bütünlüğünün de ortadan kalkması anlamına geldi.
Uygulama modelinden yürürlükten kalkışa: zaman çizgisi
- 14 Mart 2022: 31778 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ.
- 22 Ağustos: “Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ”in yürürlüğe girmesi.
Yürürlükten kaldırma, hangi kanalı etkiledi?
Düzenlemenin yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte fiziki altınların bankadaki altın hesaplarına yatırılıp Türk lirası cinsinden mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesine imkân tanıyan tebliğ dayanağı ortadan kalktı. Böylece dönüşüm imkânı ve buna bağlı destek usulünün işlerliği sona erdi; tebliğin sağladığı hukuki zemin, yürürlükten kaldırma tarihinden sonra bu model üzerinden yeni işlemler için kullanılabilir durumda bulunmuyor.